Ο ιδιοφυής «τρελός του χωριού»

Η Τήνος τιμά τον Γιαννούλη Χαλεπά – 80 χρόνια από τον θάνατό του

Τον έχουν αποκαλέσει Ελληνα Ροντέν, Βαν Γκογκ – ακόμα και Πικάσο. Είναι ένας από τους σπουδαιότερους γλύπτες –ο σπουδαιότερος ίσως– της νεότερης Ελλάδας. Για δε το ευρύτερο κοινό είναι συνδεδεμένος με το πιο εμβληματικό γλυπτό που κοσμεί το Α΄ Νεκροταφείο Αθηνών, την περίφημη «Κοιμωμένη». Την «Κοιμωμένη» του Γιαννούλη Χαλεπά.

Είναι από τα γλυπτά του Α΄ Νεκροταφείου που δεν υπάρχει επισκέπτης ο οποίος κατέρχεται προς τον δεύτερο ναό του Κοιμητηρίου που να μην το θαυμάζει. «Εγκατεστημένη» εδώ και 140 χρόνια στον τάφο της οικογένειας Αφεντάκη, η «Κοιμωμένη»-Σοφία Αφεντάκη, που έφυγε από τη ζωή στα 18 της χρόνια, κοντά στον θαυμασμό, με το πέρασμα των χρόνων, όντας εκτεθειμένη στις καιρικές συνθήκες, έχει υποστεί σημαντικές φθορές. Οπότε αποφασίστηκε από τον Δήμο Αθηναίων, με τη σύμφωνη γνώμη της Εθνικής Πινακοθήκης και των απογόνων ιδιοκτητών του τάφου, να αποσυρθεί και αφού συντηρηθεί να εκτεθεί μόνιμα στη Γλυπτοθήκη της Εθνικής Πινακοθήκης στου Γουδή. Στη θέση της, στο Α΄ Νεκροταφείο, θα τοποθετηθεί ακριβές αντίγραφο.

«Ετος Χαλεπά»

Εφέτος συμπληρώνονται 80 χρόνια από τότε (15 Σεπτεμβρίου 1938) που ο Χαλεπάς, γεννημένος στον Πάνορμο της Τήνου το 1851, έφυγε από τη ζωή στα 87 του χρόνια. Με την ευκαιρία αυτή ο Δήμος Τηνίων έχει κηρύξει το 2018 «Ετος Γιαννούλη Χαλεπά», με σειρά εκδηλώσεων, που άρχισαν ήδη και θα διαρκέσουν ώς το τέλος του χρόνου. Εκθέσεις (με έργα Χαλεπά και νεότερων καλλιτεχνών), συναυλίες, διαγωνισμοί, παρουσιάσεις βιβλίων, έκδοση ειδικού λευκώματος συνθέτουν το περιεχόμενο των εκδηλώσεων, μερικές από τις οποίες θα μεταφερθούν και σε άλλες περιοχές (Σύρο, Χίο, Ιωάννινα, Αθήνα), με στόχο να καταδειχθεί ότι η μαρμαροτεχνική είναι παρούσα στην Τήνο.

Γόνος φημισμένων μαρμαρογλυπτών της Τήνου, ο Χαλεπάς έδειξε από μικρός την έφεσή του στη μαρμαρογλυπτική. Με σπουδές στη Σχολή Καλών Τεχνών στην Αθήνα και στη συνέχεια στο Μόναχο, όπου παρουσίασε και τα πρώτα έργα του – διακρίθηκε και βραβεύτηκε. Επιστρέφοντας στην Ελλάδα το 1877, άνοιξε δικό του εργαστήριο στην Αθήνα, ολοκληρώνοντας έργα του που είχε φιλοτεχνήσει στο Μόναχο. Τότε ήταν που δέχτηκε και την παραγγελία από την οικογένεια Αφεντάκη για το μνημείο που θα «κοσμούσε» τον τάφο της νεαρής Σοφίας.

Η ΠΤΩΣΗ

Αλλά εκεί ήταν που προέκυψαν οι ψυχικές διαταραχές, οπότε άρχισε να καταστρέφει έργα του και να κάνει απόπειρες αυτοκτονίας. Διαταραχές που αποδόθηκαν στην τελειομανία του και σ’ έναν άτυχο έρωτα με μια συμπατριώτισσα που τη ζήτησε σε γάμο, αλλά οι γονείς της αρνήθηκαν. Οι γονείς του τον έστειλαν στην Ιταλία για θεραπεία, η οποία όμως δεν απέδωσε. Επιστρέφοντας ξαναβυθίστηκε στα ίδια, οπότε οι γονείς του τον έκλεισαν στο Δημόσιο Ψυχιατρείο της Κέρκυρας, αλλά ούτε κι εκεί ηρέμησε. Εν τω μεταξύ, καθώς ο πατέρας του πέθανε, η μητέρα του τον πήρε στον Πύργο της Τήνου. Κι επειδή η γυναίκα πίστευε ότι ο γιος της τρελάθηκε από την τέχνη, δεν του επέτρεπε ν’ ασχολείται με τη γλυπτική, με συνέπεια να ξεκόψει από την τέχνη του και, ζώντας πάμπτωχος, να φυλάει πρόβατα.

Η ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΗ

Παρά το επαρχιώτικο εχθρικό περιβάλλον, που τον αντιμετώπιζε σαν τον «τρελό του χωριού», άρχισε, όταν πέθανε η μητέρα του, να ξαναβρίσκει τον εαυτό του και να ρίχνεται στη γλυπτική -και ήταν τότε που τον ανακάλυψε ο καθηγητής του Μετσόβιου Πολυτεχνείου, Θωμάς Θωμόπουλος.Το 1923, ο Θωμάς Θωμόπουλος, καθηγητής στο Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο και θαυμαστής του Χαλεπά, αντέγραψε σε γύψο πολλά έργα του γλύπτη για να τα παρουσιάσει στην Ακαδημία Αθηνών το 1925.Η έκθεση αυτή είχε ως αποτέλεσμα να βραβευθεί ο γλύπτης το 1927 με το Αριστείο των Τεχνών και να αναγνωρίζεται ως κορυφαία μορφή της σύγχρονης γλυπτικής τέχνης.

Το γνήσιο ταλέντο του αλλά και η φήμη του τρελού γλύπτη που ξαναβρήκε τα λογικά του τον καθιέρωσαν ως τον «Βαν Γκογκ», τον «Ροντέν» ή τον «Πικάσο» των νεωτεριστών καλλιτεχνών. Το 1928 πραγματοποιήθηκε δεύτερη έκθεση έργων του στο Άσυλο Τέχνης, και το 1930, με την επιμονή μιας ανεψιάς του, ο γλύπτης αποφάσισε να εγκατασταθεί στην Αθήνα.

Πεθαίνοντας άφησε περί τα 150 έργα, δηλωτικά της μεγάλης τέχνης του

Έζησε τα τελευταία χρόνια της ζωής του κοντά στους δικούς του, πάντα δημιουργικός και «μέσα στην πανελλήνια δόξα»

Η ΚΟΙΜΩΜΕΝΗ

Επανερχόμενος στην περίφημη «Κοιμωμένη», να προστεθεί ότι η οικογένεια Αφεντάκη αρχικά δεν έμεινε ικανοποιημένη από το έργο, με συνέπεια ο Χαλεπάς να οργιστεί και να επιχειρεί να το καταστρέψει αποκόβοντας το κεφάλι, δεδομένου ότι και ο ίδιος πίστευε ότι υπήρχε ένα λάθος στη σύνθεση – πως αν η «Κοιμωμένη» ξάπλωνε κανονικά θα περίσσευαν τα πόδια της απ’ το κρεβάτι. Τελικά η οικογένεια ενέδωσε, φιλοτεχνήθηκε νέο κεφάλι και το γλυπτό πήρε τη θέση του.

Υπάρχει κι ένας μύθος σχετικά με το τέλος της νεαρής και πανέμορφης Αφεντάκη, η οποία δεν πέθανε από φυματίωση. Αυτοκτόνησε παίρνοντας δηλητήριο, επειδή οι γονείς της απέτρεψαν τον έρωτά της μ’ έναν Ιταλό τενόρο, με τον οποίο πάντως τη χώριζαν 50 χρόνια – εκείνη 18, εκείνος 68…

(ΠΗΓΗ : http://www.efsyn.gr/arthro/o-idiofyis-trelos-toy-horioy  ,

https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%93%CE%B9%CE%B1%CE%BD%CE%BD%CE%BF%CF%8D%CE%BB%CE%B7%CF%82_%CE%A7%CE%B1%CE%BB%CE%B5%CF%80%CE%AC%CF%82  )

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *