Κρεμαστινός: «Ναι» σε διάλογο με τον ΣΥΡΙΖΑ- Απευθυνόμαστε στον ίδιο χώρο

Ανοικτός σε διάλογο για συνεργασία, ανάμεσα στον ΣΥΡΙΖΑ και το Κίνημα Αλλαγής, δηλώνει στο Αθηναϊκό/Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων, ο καθηγητής Δημήτρης Κρεμαστινός.

Επιπλέον ο αντιπρόεδρος της Βουλής  θεωρεί λογικό η Φώφη Γεννηματά να ζητάει εκλογές ενώ τάσσεται υπέρ της απλής αναλογικής υπό την προϋπόθεση να δεσμευτούν και μάλιστα προεκλογικά τα κόμματα για συννενοήσεις και συγκλίσεις. Κάνει αναφορά στην έξαρση των προσφυγικών ροών στα νησιά του Ανατολικού Αιγαίου ενώ σχετικα με την τουρκική προκλητικότητα δεν αποκλείει το ενδεχόμενο ενός επεισοδίου τύπου Ιμίων για να οδηγηθεί η Ελλάδα στο τραπέζι των διαπραγματεύεσεων.

Συγκεκριμένα στην ερώτηση “με τη ΝΔ ή με τον ΣΥΡΙΖΑ” ο Ε΄ αντιπρόεδρος της Βουλής απαντά:

«Έχω επανειλημμένα τονίσει ότι το συντριπτικό ποσοστό των ψηφοφόρων του 34% του ΣΥΡΙΖΑ των τελευταίων εκλογών ήταν άνθρωποι που στο παρελθόν στήριξαν επανειλημμένα εκλογικά το ΠΑΣΟΚ. Είναι κατά συνέπεια λογικό το Κίνημα Αλλαγής να απευθύνεται πρωτίστως σε αυτόν τον χώρο. Όμως, μετά την αναγνώριση από τον ίδιο των πρωθυπουργό στη Βουλή ότι αυταπατήθηκε κατά το πρώτο εξάμηνο της διακυβέρνησής του, δηλαδή ότι πίστευε πως υπάρχει κι άλλος δρόμος εκτός από αυτούς των μνημονίων, χιλιάδες από αυτούς τους ψηφοφόρους δηλώνουν σήμερα δημοσκοπικά ότι έχουν απογοητευτεί και δεν ξέρουν τι να πράξουν στις προσεχείς εκλογές.

Κατά συνέπεια, είναι λογικό οι ηγεσίες των δύο κομμάτων να αναζητήσουν ένα πλαίσιο συμφωνίας αξιόπιστο απευθυνόμενο προς τους ψηφοφόρους τους. Για το λόγο αυτό πρότεινα ο αρχηγός του κοινοβουλευτικά μεγαλύτερου κόμματος να αναζητήσει ένα διάλογο με την πρόεδρο του Κινήματος Αλλαγής στον οποίο να τεθούν οι βάσεις κοινής συμφωνίας. Εάν όμως δεν υπάρξει συμφωνία δεν σημαίνει ότι πρέπει να χαθεί η χώρα. Είδατε ότι το SPD στη Γερμανία συγκυβερνά με τους Χριστιανοδημοκράτες ύστερα όμως από προγραμματικές συμφωνίες, η συζήτηση των οποίων διήρκεσε μήνες και στην οποία συμμετείχε όχι μόνο η κορυφή αλλά και η βάση του κόμματος».

Στη συνέντευξή του μεταξύ άλλων επισημαίνει:

Ως βουλευτής των ακριτικών Δωδεκανήσων, σε ποιο βαθμό ανησυχείτε για την τουρκική επιθετικότητα στο Αιγαίο και τη Κύπρο;

Η Τουρκία δια του Προέδρου της ζητά επικαιροποίηση της συνθήκης της Λοζάνης. Μέσα στο πλαίσιο αυτό εντάσσεται και ο εκνευρισμός και η επιθετικότητα και κυρίως οι εξοπλισμοί. Όλα αυτά στόχο έχουν να υποχρεώσουν την Ελλάδα σε επαναδιαπραγμάτευση. Δεν βλέπω πόλεμο μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας. Δεν αποκλείω όμως ένα επεισόδιο τύπου Ιμίων, δηλαδή περιορισμένο επεισόδιο, που και αυτό θα έχει στόχο να οδηγήσει την Ελλάδα στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων.

Συμφωνείτε με την κυβερνητική τακτική στην αντιμετώπιση των προκλήσεων της Άγκυρας; Τι μπορεί να κάνει η Ελλάδα;

Η Ελλάδα πρέπει να αποφεύγει ανόητες δημόσιες απαντήσεις σε επιθετικούς κύκλους της Τουρκίας διότι αυτό δεν ωφελεί σε τίποτα. Αντίθετα, πρέπει να προσφεύγει συνεχώς και αδιαλείπτως στο συμβούλιο αρχηγών– κρατών της Ευρώπης και φυσικά στο ΝΑΤΟ με στόχο πώς θα αποτραπεί ο κίνδυνος ακόμα και ενός περιορισμένου επεισοδίου.

Εκείνο το οποίο θα έπρεπε να πράξει η κυβέρνηση είναι όταν συνομιλεί για εθνικά θέματα να υπάρχει η δυνατότητα εκ των προτέρων ενημέρωσης των κοινοβουλευτικών κομμάτων, με στόχο την επίτευξη ομοφωνίας. Αυτό έχει ζητήσει η πρόεδρος του Κινήματος Αλλαγής.

Πώς κρίνετε την κυβερνητική πολιτική στο προσφυγικό.μεαναστευτικό; Πώς θα ανακουφιστούν τα νησιά του Αιγαίου;

Από την αρχή έχω επανειλημμένα τοποθετηθεί ότι ήταν λάθος τα hotspots να γίνουν στα νησιά. Είχα πει στη Βουλή ότι τα hotspots στο τέλος θα γίνουν μονάδες εγκατάστασης και όχι υποδοχής όπως έλεγαν όλοι οι φίλοι μας οι Ευρωπαίοι. Και δυστυχώς αυτό συνέβη. Κατά συνέπεια θα πρέπει σε ευρωπαϊκό επίπεδο να επανεξεταστεί το θέμα των hotspots. Επίσης πιστεύω ότι θα πρέπει να υπάρχει καθημερινή επικοινωνία με ειδικά πλοία που θα χρηματοδοτούνται από την ΕΕ για τη μεταφορά των προσφύγων και των μεταναστών στην ενδοχώρα αμέσως μετά την άφιξή τους στα νησιά. Η διαδικασία υποδοχής και παροχής ασύλου πρέπει να γίνεται στην ενδοχώρα και όχι στα νησιά. Έτσι μόνο θα ανασάνουν τα νησιά.

Συμφωνείτε, κύριε Κρεμαστινέ, με την πρόταση Γεννηματά να γίνουν εκλογές για να αποφασίσουν οι πολίτες τι θα γίνει μετά τη λήξη του Μνημονίου;

Η κ. Γεννηματά ως πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ εξ αρχής είχε ζητήσει συμμετοχή και της αξιωματικής αντιπολίτευσης στην κυβέρνηση, ούτως ώστε να δημιουργηθεί ένα αξιόπιστο σταθερό πολιτικό κλίμα που να προσελκύσει επενδύσεις και επενδυτές, και να οδηγήσει στην πολυπόθητη από όλους ανάπτυξη.

Η κ. Γεννηματά ζήτησε επίσης να προχωρήσει η διαδικασία του Συντάγματος μέσα στο πλαίσιο του εκσυγχρονισμού της χώρας. Όμως επειδή τίποτα από όλα αυτά δεν έγινε, είναι λογικό να ζητάει εκλογές προκειμένου η σταθεροποίηση του πολιτικού κλίματος να διασφαλιστεί τουλάχιστον μετά τις εκλογές.

Χωρίς αξιόπιστο σταθερό πολιτικό σχήμα δεν υπάρχει καμία ελπίδα για ανάταξη της οικονομίας. Κανείς δεν εμπιστεύεται ασταθείς κυβερνήσεις για να επενδύσει σε μία χώρα όπου δεν θα ξέρει τι θα του συμβεί τον επόμενο χρόνο σε φορολογικό και χρηματοπιστωτικό επίπεδο.

Η κυβέρνηση ανακινεί θέμα εκλογικού νόμου και φαίνεται να επαναφέρει την απλή αναλογική από τις επόμενες εκλογές. Συμφωνείτε;

Η απλή αναλογική προϋποθέτει συνεννοήσεις και συγκλίσεις μεταξύ των κομμάτων. Εάν αυτό συμβεί μετεκλογικά τότε και πολύς χρόνος θα χρειαστεί και ενδεχομένως να προκύψει ακυβερνησία. Κατά συνέπεια, οι διεργασίες αυτές πρέπει να γίνουν προεκλογικά για να πιστέψουν όλοι και ιδίως οι επενδυτές ότι θα προκύψει σταθερή κυβέρνηση μετά τις εκλογές. Στο ερώτημά σας εάν συμφωνώ, απαντώ ότι συμφωνώ αλλά υπό αυτές τις προϋποθέσεις.

Συμμερίζεσθε την εκτίμηση ότι ο κ Τσίπρας αποδέχεται τους όρους των δανειστών για να κλείσει το κεφάλαιο Μνημόνια συνεχίζοντας τη λιτότητα, ενώ ο κ. Μητσοτάκης αποφεύγει να δεσμευτεί για το τι θα πράξει αν είναι ο επόμενος πρωθυπουργός;

Δεν πρέπει να υπάρχουν ψευδαισθήσεις. Εάν δεν υπάρξουν επενδύσεις και ανάπτυξη, η λιτότητα θα συνεχίζεται ανεξαρτήτως του ποιος θα είναι ο πρωθυπουργός. Κατά συνέπεια, αλλού πρέπει να στοχεύσει η κυβέρνηση για να επιτευχθεί πολική σταθερότητα και να βελτιωθούν το ταχύτερο δυνατόν οι μισθοί και οι συντάξεις.

Ποια θα πρέπει να είναι, κατά τη γνώμη σας, τα σημεία που θα συγκροτήσουν την Εθνική Συνεννόηση, όπως προτείνει το Κίνημα Αλλαγής;

Το Κίνημα Αλλαγής προτείνει το αυτονόητο. Και το αυτονόητο είναι ότι πρωτίστως πρέπει να διασφαλιστεί η πολιτική σταθερότητα και το αναπτυξιακό πρόγραμμα της χώρας το οποίο πρέπει να στηρίξουν όλα τα κόμματα που θα συγκροτήσουν μια κυβέρνηση τετραετίας. Από εκεί και πέρα, οι ιδεολογικές διαφοροποιήσεις, οι οποίες είναι αυτονόητες, μπορεί να αναμένουν μέχρις ότου σταθεροποιηθεί η οικονομία οπότε το κάθε κόμμα θα έχει την πολυτέλεια να υποστηρίξει την ιδεολογική του θέση.

«Διαβάστε τον Καρλ Μαρξ! Μη διαβάσετε γι’ αυτόν, διαβάστε τον ίδιο»

Σήμερα συμπληρώνονται 200 χρόνια από τη γέννηση του Καρλ Μαρξ. Με αυτή την αφορμή, ο καθηγητής Μαρτσέλο Μούστο συνομίλησε με τον Ιμάνουελ Βαλερστάιν**, έναν από τους κορυφαίους μελετητές του έργου του Μαρξ. Το κείμενο αυτό που δημοσιεύει για την Ελλάδα η «Εφ.Συν.» έχει μεταφραστεί και σε άλλες επτά γλώσσες, για να διαβαστεί σε όλο τον κόσμο. 

Για τρεις δεκαετίες, οι πολιτικές και η ιδεολογία του νεοφιλελευθερισμού έχουν επικρατήσει σε όλο τον κόσμο. Παρ’ όλα αυτά, οι οικονομικές κρίσεις του 2008, οι βαθιές ανισότητες που υπάρχουν στην κοινωνία μας -ιδίως μεταξύ Βορρά και Νότου- και τα δραματικά περιβαλλοντικά ζητήματα της εποχής μας έχουν προτρέψει αρκετούς ερευνητές, οικονομικούς αναλυτές και πολιτικούς να ανοίξουν εκ νέου τη συζήτηση για το μέλλον του καπιταλισμού και την ανάγκη για μια εναλλακτική λύση.

Σ’ αυτό το πλαίσιο, σήμερα, σχεδόν παντού στον κόσμο, με την ευκαιρία της διακοσιοστής επετείου από τη γέννηση του Μαρξ, υπάρχει μια «αναγέννηση του Μαρξ»: μια επιστροφή σε έναν συγγραφέα ο οποίος συνδέθηκε εσφαλμένα στο παρελθόν με τον δογματισμό του μαρξισμού-λενινισμού και απορρίφθηκε βιαστικά μετά την πτώση του Τείχους του Βερολίνου. 

Η επιστροφή στον Μαρξ είναι ακόμα απαραίτητη για την κατανόηση της λογικής και της δυναμικής του καπιταλισμού.

Το έργο του είναι επίσης ένα πολύ χρήσιμο εργαλείο που παρέχει επιστημονική έρευνα για τους λόγους που απέτυχαν προηγούμενα κοινωνικοοικονομικά πειράματα να αντικατασταθεί ο καπιταλισμός από έναν άλλο τρόπο παραγωγής.

Μια εξήγηση αυτών των αποτυχιών είναι κρίσιμη για τη σύγχρονη αναζήτηση εναλλακτικών λύσεων. 

Καρλ Μαρξ

● Καθηγητή Βαλερστάιν, 30 χρόνια μετά το τέλος του λεγόμενου «υπαρκτού σοσιαλισμού», εξακολουθούν να υπάρχουν δημοσιεύσεις, συζητήσεις και συνέδρια σε όλο τον κόσμο σχετικά με την ικανότητα του Καρλ Μαρξ να εξηγεί το παρόν. Σας εκπλήσσει αυτό το γεγονός; Ή μήπως πιστεύετε ότι οι ιδέες του Μαρξ θα εξακολουθήσουν να έχουν σημασία για όσους αναζητούν μια εναλλακτική λύση στον καπιταλισμό; 

Υπάρχει μια παλιά ιστορία για τον Μαρξ: τον πετάτε έξω από την εξώπορτα και εκείνος ξαναμπαίνει από το παράθυρο. Αυτό συνέβη και πάλι.

Ο Μαρξ είναι σημαντικός επειδή πρέπει να ασχοληθούμε με θέματα για τα οποία έχει ακόμα πολλά να πει και επειδή αυτό που είπε είναι διαφορετικό από αυτό που οι περισσότεροι συγγραφείς υποστήριξαν για τον καπιταλισμό.

Πολλοί αρθρογράφοι και πανεπιστημιακοί -όχι μόνον εγώ- βρίσκουν τον Μαρξ εξαιρετικά χρήσιμο και σήμερα η δημοτικότητά του αυξάνεται, σε πείσμα όσων είχαν προβλεφθεί το 1989.

● Η πτώση του Τείχους του Βερολίνου απελευθέρωσε τον Μαρξ από τις αλυσίδες μιας ιδεολογίας που δεν είχε καμία σχέση με την αντίληψή του για την κοινωνία. Το πολιτικό τοπίο μετά την καταστροφή της Σοβιετικής Ενωσης βοήθησε να απελευθερωθεί ο Μαρξ από τον ρόλο του επικεφαλής ενός κρατικού μηχανισμού. Ποια είναι η ερμηνεία του κόσμου από τον Μαρξ που συνεχίζει να συγκεντρώνει την προσοχή; 

Πιστεύω ότι όταν οι άνθρωποι συνοψίζουν την ερμηνεία του κόσμου από τον Μαρξ σε μια έννοια, σκέφτονται την «ταξική πάλη». Οταν διαβάζω τον Μαρξ υπό το φως των σημερινών θεμάτων, για μένα η ταξική πάλη σημαίνει τον απαραίτητο αγώνα αυτού που αποκαλώ Παγκόσμια Αριστερά -που πιστεύω ότι προσπαθεί να αντιπροσωπεύσει το 80% του παγκόσμιου πληθυσμού με κριτήριο το εισόδημα- ενάντια στην Παγκόσμια Δεξιά – που αντιπροσωπεύει ίσως το 1% του πληθυσμού. Ο αγώνας είναι για το υπόλοιπο 19%. Το ζήτημα είναι πώς θα τους οδηγήσει η μια πλευρά να έρθουν μαζί της, αντί να στραφούν στην άλλη πλευρά.

Ζούμε σε μια εποχή δομικής κρίσης του παγκόσμιου συστήματος. Το υπάρχον καπιταλιστικό σύστημα δεν μπορεί να επιβιώσει, αλλά κανείς δεν μπορεί να γνωρίζει με βεβαιότητα τι θα το αντικαταστήσει.

Είμαι πεπεισμένος ότι υπάρχουν δύο πιθανότητες: η μία είναι αυτό που αποκαλώ «Πνεύμα του Νταβός». Ο στόχος του Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ του Νταβός είναι να εγκαθιδρύσει ένα σύστημα που να διατηρεί τα χειρότερα χαρακτηριστικά του καπιταλισμού: την κοινωνική ιεραρχία, την εκμετάλλευση και, πάνω απ’ όλα, την πόλωση του πλούτου.

Η εναλλακτική λύση είναι ένα σύστημα που πρέπει να είναι πιο δημοκρατικό και πιο ισότιμο. Η ταξική πάλη είναι η θεμελιώδης προσπάθεια να επηρεαστεί το μέλλον αυτού που θα αντικαταστήσει τον καπιταλισμό.

● Ο προβληματισμός σας για τη μεσαία τάξη μού θυμίζει την ιδέα της ηγεμονίας του Αντόνιο Γκράμσι, αλλά νομίζω ότι το θέμα είναι επίσης να κατανοήσουμε πώς να κινητοποιήσουμε το πλήθος των ανθρώπων, το 80% που αναφέρατε, να συμμετάσχει στην πολιτική. Αυτό είναι ιδιαίτερα επείγον στον λεγόμενο «Παγκόσμιο Νότο», όπου συγκεντρώνεται η πλειοψηφία του παγκόσμιου πληθυσμού και όπου, τις τελευταίες δεκαετίες, παρά τη δραστική αύξηση των ανισοτήτων που παράγει ο καπιταλισμός, τα προοδευτικά κινήματα έχουν γίνει πολύ πιο αδύναμα απ’ ό,τι πριν. Στις περιοχές αυτές, η αντίθεση στη νεοφιλελεύθερη παγκοσμιοποίηση διοχετεύεται συχνά στην υποστήριξη των θρησκευτικών φονταμενταλισμών και των ξενοφοβικών κομμάτων. Βλέπουμε όλο και περισσότερο αυτό το φαινόμενο και στην Ευρώπη. 

Το ερώτημα είναι το εξής: Μήπως ο Μαρξ μας βοηθά να καταλάβουμε αυτό το νέο σενάριο; Πρόσφατα δημοσιευμένες μελέτες έχουν προσφέρει νέες ερμηνείες του Μαρξ που θα μπορούσαν να συμβάλουν στο άνοιγμα άλλων «παραθύρων» στο μέλλον, για να χρησιμοποιήσω τη διατύπωσή σας. Αποκαλύπτουν έναν συγγραφέα ο οποίος επέκτεινε την εξέταση των αντιφάσεων της καπιταλιστικής κοινωνίας πέρα από τη σύγκρουση μεταξύ κεφαλαίου και εργασίας σε άλλους τομείς.

Στην πραγματικότητα, ο Μαρξ αφιέρωσε πολύ από τον χρόνο του στη μελέτη των μη ευρωπαϊκών κοινωνιών και στον καταστροφικό ρόλο της αποικιοκρατίας στην περιφέρεια του καπιταλισμού.

Συνεπώς, σε αντίθεση με τις ερμηνείες που ταυτίζουν την αντίληψη του Μαρξ για τον σοσιαλισμό με την ανάπτυξη των παραγωγικών δυνάμεων, οι οικολογικές ανησυχίες έχουν πρωταρχική θέση στο έργο του.

● Τέλος, ο Μαρξ ενδιαφέρθηκε ευρέως για διάφορα άλλα θέματα που οι ακαδημαϊκοί συχνά αγνοούν όταν μιλούν γι’ αυτόν. Ανάμεσά τους υπάρχουν το δυναμικό της τεχνολογίας, η κριτική του εθνικισμού, η αναζήτηση συλλογικών μορφών ιδιοκτησίας ανεξέλεγκτων από το κράτος και η ανάγκη για ατομική ελευθερία στη σύγχρονη κοινωνία: όλα τα θεμελιώδη ζητήματα της εποχής μας. Αλλά πέρα από αυτά τα νέα πρόσωπα του Μαρξ -τα οποία υποδηλώνουν ότι το ανανεωμένο ενδιαφέρον για τη σκέψη του είναι ένα φαινόμενο που προορίζεται να συνεχιστεί τα επόμενα χρόνια- θα μπορούσατε να αναφέρετε τρεις από τις πιο αναγνωρισμένες ιδέες του Μαρξ που πιστεύετε ότι αξίζει να επανεξεταστούν σήμερα; 

Πρώτα απ’ όλα, ο Μαρξ μας εξήγησε καλύτερα από οποιονδήποτε άλλον ότι ο καπιταλισμός δεν είναι ο φυσικός τρόπος οργάνωσης της κοινωνίας.

Στην «Αθλιότητα της Φιλοσοφίας», που δημοσιεύτηκε όταν ήταν μόλις 29 ετών, χλεύασε ήδη τους εκπροσώπους της αστικής πολιτικής οικονομίας, οι οποίοι ισχυρίζονταν ότι οι καπιταλιστικές σχέσεις «είναι φυσικοί νόμοι ανεξάρτητοι από την επιρροή του χρόνου».

Ο Μαρξ έγραψε ότι γι’ αυτούς «υπήρξε ιστορία, αφού στους θεσμούς της φεουδαρχίας βρίσκουμε αρκετά διαφορετικές παραγωγικές σχέσεις από εκείνες της αστικής κοινωνίας», αλλά ότι δεν εφάρμοσαν την ιστορία στον τρόπο παραγωγής που υποστήριζαν και παρουσίαζαν τον καπιταλισμό «ως φυσικό και αιώνιο».

Στο βιβλίο μου «Ιστορικός καπιταλισμός» προσπάθησα να εξηγήσω ότι ο καπιταλισμός είναι αυτό που συνέβη ιστορικά, σε αντίθεση με κάποια αόριστη και ασαφή ιδέα που υιοθετήθηκε από πολλούς πολιτικούς οικονομολόγους του συρμού. Υποστήριξα αρκετές φορές ότι δεν υπάρχει καπιταλισμός που δεν είναι ιστορικός καπιταλισμός. Είναι τόσο απλό για μένα και το οφείλουμε κυρίως στον Μαρξ.

Δεύτερον, θέλω να τονίσω τη σημασία της έννοιας της «πρωταρχικής συσσώρευσης», που σημαίνει ότι το θεμέλιο του καπιταλισμού ήταν η εκδίωξη της αγροτιάς από τη γη. Ο Μαρξ κατάλαβε πολύ καλά ότι αυτό ήταν η βασική διαδικασία που οδηγούσε στην κυριαρχία της αστικής τάξης. Αυτό συνέβη στην αρχή του καπιταλισμού και εξακολουθεί να συμβαίνει και σήμερα.

Τέλος, θα ήθελα να προτείνω να σκεφτούμε περισσότερο το θέμα «ιδιωτική ιδιοκτησία και κομμουνισμός». Στο σύστημα που εγκαθιδρύθηκε στη Σοβιετική Ενωση -ιδιαίτερα υπό τον Στάλιν- το κράτος κατείχε την ιδιοκτησία, αλλά αυτό δεν σήμαινε ότι οι άνθρωποι δεν υφίσταντο εκμετάλλευση ή καταπίεση. Την υφίσταντο.

Η συζήτηση για τον σοσιαλισμό σε μια χώρα, όπως έκανε ο Στάλιν, ήταν κάτι που δεν πέρασε ποτέ από το μυαλό κανενός, συμπεριλαμβανομένου του Μαρξ, πριν από αυτή την περίοδο. Η δημόσια ιδιοκτησία των μέσων παραγωγής είναι μία δυνατότητα. Μπορούν επίσης να ανήκουν σε συνεταιρισμούς. Πρέπει όμως να γνωρίζουμε ποιος παράγει και ποιος λαμβάνει την υπεραξία, αν θέλουμε να δημιουργήσουμε μια καλύτερη κοινωνία.

Αυτό πρέπει να αναδιοργανωθεί εντελώς σε σύγκριση με τον καπιταλισμό. Είναι το βασικό ερώτημα για μένα.

● Το έτος 2018 συμπληρώθηκαν 200 χρόνια από τη γέννηση του Μαρξ και νέα βιβλία και ταινίες έχουν αφιερωθεί στη ζωή του. Υπάρχει μια περίοδος της βιογραφίας του που θεωρείτε πιο ενδιαφέρουσα;

Ο Μαρξ είχε μια πολύ δύσκολη ζωή. Αντιμετώπισε σοβαρή προσωπική φτώχεια και υπήρξε τυχερός επειδή είχε έναν σύντροφο όπως ο Φρίντριχ Ενγκελς που τον βοήθησε να επιβιώσει.

Ο Μαρξ δεν είχε επίσης εύκολη ζωή συναισθηματικά και η εμμονή του να προσπαθήσει να κάνει αυτό που σκέφτηκε ως έργο της ζωής του -να κατανοήσει τον τρόπο με τον οποίο λειτουργεί ο καπιταλισμός- ήταν αξιοθαύμαστη. Αυτό το είδε ο ίδιος να συμβαίνει.

Ο Μαρξ δεν ήθελε να εξηγήσει την αρχαιότητα ούτε να καθορίσει ποια μορφή θα έχει ο σοσιαλισμός στο μέλλον. Δεν ήταν αυτά τα καθήκοντα που έθεσε στον εαυτό του. Ηθελε να κατανοήσει τον καπιταλιστικό κόσμο στον οποίο ζούσε.

● Σ’ όλη του τη ζωή, ο Μαρξ δεν υπήρξε απλώς ένας μελετητής που ήταν απομονωμένος μέσα στα βιβλία του Βρετανικού Μουσείου του Λονδίνου, αλλά πάντα ένας μαχητικός επαναστάτης που συμμετείχε στους αγώνες της εποχής του. Λόγω της πολιτικής του δράσης εκδιώχτηκε από τη Γαλλία, το Βέλγιο και τη Γερμανία στα νεανικά του χρόνια. Αναγκάστηκε επίσης να αυτοεξοριστεί στην Αγγλία όταν νικήθηκαν οι επαναστάσεις του 1848. Ενίσχυε εφημερίδες και περιοδικά και υποστήριζε πάντα τις εργατικές κινήσεις με κάθε δυνατό τρόπο. Αργότερα, από το 1864 έως το 1872, έγινε ο ηγέτης της Διεθνούς Ενωσης Εργαζομένων, της πρώτης διεθνούς οργάνωσης της εργατικής τάξης, και το 1871 υπερασπίστηκε την Κομμούνα του Παρισιού, το πρώτο σοσιαλιστικό πείραμα στην ιστορία.

Ναι, είναι αλήθεια. Είναι απαραίτητο να θυμόμαστε τη μαχητικότητα του Μαρξ. Οπως πρόσφατα τονίσατε στον τόμο «Workers Unite!», είχε έναν ξεχωριστό ρόλο στη Διεθνή, μια οργάνωση ανθρώπων που ήταν μακριά ο ένας από τον άλλο, σε μια εποχή που δεν υπήρχαν μηχανισμοί εύκολης επικοινωνίας.

Η πολιτική δραστηριότητα του Μαρξ περιελάμβανε και τη δημοσιογραφία. Το έκανε καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής του, ως τρόπο επικοινωνίας με ένα ευρύτερο κοινό. Εργάστηκε ως δημοσιογράφος για να κερδίσει χρήματα, αλλά θεωρούσε την αρθρογραφία του πολιτική δραστηριότητα. Δεν είχε γι’ αυτόν κανένα νόημα να είναι ουδέτερος. Ηταν πάντα ένας στρατευμένος δημοσιογράφος.

● Το 2017, με την ευκαιρία της 100ής επετείου της Ρωσικής Επανάστασης, ορισμένοι μελετητές επέστρεψαν στην αντίθεση ανάμεσα στον Μαρξ και ορισμένους από τους αυτοαποκαλούμενους οπαδούς του που βρέθηκαν στην εξουσία κατά τον 20ό αιώνα. Ποια είναι η κύρια διαφορά τους με τον Μαρξ; 

Τα γραπτά του Μαρξ είναι διαφωτιστικά και το περιεχόμενό τους είναι πολύ πιο εκλεπτυσμένο και ποικιλόμορφο από τις απλοϊκές ερμηνείες των ιδεών του. Είναι πάντα καλό να θυμάστε το γνωστό ανέκδοτο, σύμφωνα με το οποίο ο Μαρξ είπε «Αν αυτό είναι μαρξισμός, το μόνο που είναι βέβαιο είναι ότι εγώ δεν είμαι μαρξιστής».

Ο Μαρξ ήταν πάντα έτοιμος να ασχοληθεί με την πραγματικότητα του κόσμου, αντίθετα με πολλούς άλλους που επέβαλαν δογματικά τις απόψεις τους.

Ο Μαρξ άλλαζε συχνά τις απόψεις του. Βρισκόταν συνεχώς σε αναζήτηση λύσεων για τα προβλήματα που αντιμετώπιζε ο κόσμος. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο εξακολουθεί να είναι ένας πολύ βοηθητικός και χρήσιμος οδηγός.

● Εν κατακλείδι, τι θα θέλατε να πείτε στη νεότερη γενιά που δεν έχει ακόμη συναντήσει τον Μαρξ;

Το πρώτο πράγμα που έχω να πω στους νέους είναι ότι πρέπει να τον διαβάσουν. Μη διαβάσετε γι’ αυτόν, διαβάστε τον ίδιο τον Μαρξ. Λίγοι άνθρωποι -σε σύγκριση με τους πολλούς που μιλούν γι’ αυτόν- διαβάζουν στην πραγματικότητα τον Μαρξ. Αυτό ισχύει και για τον Ανταμ Σμιθ.

Γενικά οι περισσότεροι διαβάζουν μόνο μέσω άλλων γι’ αυτούς τους κλασικούς συγγραφείς. Οι άνθρωποι μαθαίνουν γι’ αυτούς μέσω της σύνοψης που έχουν κάνει άλλοι. Θέλουν να εξοικονομήσουν χρόνο, αλλά, στην πραγματικότητα, αυτό είναι χάσιμο χρόνου!

Ολοι πρέπει να διαβάσουμε ενδιαφέροντες ανθρώπους και ο Μαρξ είναι ο πιο ενδιαφέρων μελετητής του 19ου και του 20ού αιώνα. Δεν υπάρχει αμφιβολία γι’ αυτό. Κανείς δεν τον φτάνει στον αριθμό των πραγμάτων που έγραψε, ούτε στην ποιότητα της ανάλυσής του.

Ετσι, το μήνυμά μου προς τη νέα γενιά είναι ότι αξίζει να ανακαλύψετε τον Μαρξ, αλλά πρέπει να διαβάσετε, να διαβάσετε, να διαβάσετε τον ίδιο. Διαβάστε τον Καρλ Μαρξ!

*Ο Μαρτσέλο Μούστο είναι αναπληρωτής καθηγητής της Κοινωνιολογικής Θεωρίας στο Πανεπιστήμιο της Υόρκης στο Τορόντο. Εχει συγγράψει και επεξεργαστεί αρκετά βιβλία για τον Μαρξ.
**Ο Ιμάνουελ Βαλερστάιν, κορυφαίος ερευνητής στο Πανεπιστήμιο Γιέιλ, έχει μελετήσει πολλά χρόνια τον Μαρξ και έχει συγγράψει περισσότερα από 30 βιβλία που έχουν μεταφραστεί σε διάφορες γλώσσες.

Το 90% των φορολογουμένων είτε απαλλάσσεται, είτε πληρώνει τον ίδιο ΕΝΦΙΑ

Εκατομμύρια φορολογούμενοι πληρώνουν μισό ή καθόλου ΕΝΦΙΑ δήλωσε σήμερα η υφυπουργός Οικονομικών Κατερίνα Παπανάτσιου η οποία διευκρίνησε ότι μόνο το 10% των ιδιοκτητών που έχουν μεγάλη ακίνητη περιουσία έχουν μεγαλύτερη επιβάρυνση. Σε συνέντευξή της στον ραδιοφωνικό σταθμό Στο Κόκκινο η κ. Παπανάτσιου περιέγραψε επίσης το χρονοδιάγραμμα των αλλαγών στις αντικειμενικές αξίες των ακινήτων οι οποίες θα πρέπει να προσαρμοστούν στα επίπεδα των εμπορικών τιμών κάτι που πρέπει να έχει ολοκληρώσει το υπουργείο Οικονομικών έως το τέλος του έτους. Ανέφερε επίσης ότι αυτή την περίοδο το υπουργείο συλλέγει τα στοιχεία για τις ενοικιάσεις ακινήτων μέσω πλατφορμών ( AirBnB) προκειμένου να εφαρμοσθεί η νέα φορολογική νομοθεσία.

Σε ότι αφορά τον ΕΝΦΙΑ η υφυπουργός Οικονομικών δήλωσε ότι “Ήδη από πέρυσι έχουμε κάνει πολύ σημαντικές βελτιώσεις … έχουμε μεγάλη αλλαγή στις χαμηλότερες εισφορές ΕΝΦΙΑ για τις μικρότερες περιουσίες και αντίστοιχα υψηλότερες για τις μεγαλύτερες ακίνητες περιουσίες». Οπως είπε «φέτος δεν πληρώνει κανείς παραπάνω, πληρώνουμε ό,τι και πέρυσι και μάλιστα είναι μειωμένο και κατά 26 εκατ. ευρώ, κάτι που έχει να κάνει με το συμπληρωματικό φόρο της περιουσίας».

Οι κατηγορίες που θα κληθούν να πληρώσουν λιγότερο από πέρυσι, όπως είπε η υφυπουργός «σχετίζονται με τα εισοδήματα του καθενός. Έχουμε 1,2 εκατ. φορολογούμενους με μείωση ΕΝΦΙΑ κατά 50% … σχετιζόμενη με το εισόδημά τους. Για οικογενειακό εισόδημα κάτω των 9.000 ευρώ προσαυξανόμενο κατά 1.000 ευρώ για σύζυγο και κάθε προστατευόμενο μέλος, με ως 150 τ.μ. κατοικία και χωρίς μεγάλη αξία (ως 85.000 ευρώ για άγαμο, 150.000 ευρώ για έγγαμο, 200.000 ευρώ για μονογονεϊκή οικογένεια)».

Ειδικότερα σύμφωνα με τα στοιχεία της εκκαθάρισης του ΕΝΦΙΑ που παρουσίασε η κ. Παπανάτσιου:

– από τα 7,3 εκατ. υπόχρεους ΕΝΦΙΑ, το 1,24 εκατ. πληρώνει το 50%.

– 66.000 τρίτεκνοι, πολύτεκνοι ή/και με αναπηρία άνω του 80%, πάλι με εισοδηματικά κριτήρια (12.000 οικογενειακό εισόδημα, ως 150 τ.μ. κατοικία) δεν πληρώνουν καθόλου ΕΝΦΙΑ.

– σε σχέση με το 2015, ένα 38,5% ή γύρω στα 2,5 εκατ. φορολογούμενοι πληρώσαν λιγότερο ΕΝΦΙΑ πέρυσι και φέτος.

– το 26% ή 1,7 εκατ. φυσικά πρόσωπα, πληρώνουν τον ίδιο ΕΝΦΙΑ με το 2015.

– για το 90% των φυσικών προσώπων, υπήρξε απαλλαγή, μείωση ή σταθερή υποχρέωση ως προς τον ΕΝΦΙΑ σε σχέση με το 2015.

«Εκεί που υπάρχει αύξηση είναι για το 10% που έχει την μεγαλύτερη περιουσία», τόνισε η κ. Παπανάτσιου, προσθέτοντας ότι «έχουμε βρει και κάποια… περίεργα, δεν υπάρχουν αντικειμενικές σε κάποιες περιοχές που έχουν μεγάλη αξία. Βελτιώνουμε συνεχώς, με τις αντικειμενικές, την ένταξη σε ζώνες, την φορολόγηση για τις περιοχές που έχουν μεγάλη αξία».

(ΠΗΓΗ : ΑΠΕ ΜΠΕ http://www.amna.gr/home/article/182191/To-90-ton-forologoumenon-eite-apallassetai–eite-plironei-ton-idio-ENFIA)