Ο ΜΑΡΞ ΣΤΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑ !

    

Κωνσταντίνα ΚΟΥΝΕΒΑ

Μέλος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου

GUE/NGL –ΣΥΡΙΖΑ                                                                       

    Αθήνα 5.12.2018

Αγαπητοί φίλοι και σύντροφοι,

Θα ήταν μεγάλη μου τιμή και χαρά να παρευρεθείτε στα εγκαίνια της έκθεσης και του τριήμερου εκδηλώσεων που διοργανώνω, με τη στήριξη του “Σπούτνικ”, με αφορμή τη συμπλήρωση των 200 χρόνων από τη γέννηση του Καρλ Μάρξ.

Η έκθεση “MARX200: Ο μεγάλος διανοητής του 19ου στον 21ο αιώνα” θα είναι αφιερωμένη στη ζωή, το έργο και τις βασικές ιδέες του μεγάλου διανοητή και επαναστάτη και θα πραγματοποιηθεί στις 13-15 Δεκεμβρίου, στον σταθμό του Μετρό “Σύνταγμα” (Αίθουσα Πολλαπλών Χρήσεων). Τα εγκαίνια της έκθεσης θα γίνουν την Πέμπτη, 13 Δεκεμβρίου 2018, στις 5.30 το απόγευμα.

Στην επισύναψη μπορείτε να δείτε το πλήρες πρόγραμμα της έκθεσης και των εκδηλώσεων, που θα περιλαμβάνουν συζητήσεις, προβολές ταινιών, παρουσιάσεις, καθώς κι ένα θεατρικό παιχνίδι για παιδιά.

Δεν νομίζω ότι χρειάζεται να επιχειρηματολογήσω ιδιαίτερα για τη σημασία που έχει για μας, για τις προοδευτικές  δυνάμεις, και ιδιαίτερα για τις νεότερες γενιές, να  “ανακαλύψουμε” τον Μαρξ από την αρχή. Πιστεύω βαθιά ότι στη σκέψη και τη δράση του μπορούμε να βρούμε αρκετό “φως” για να μπορέσουμε να προχωρήσουμε στη σκοτεινή μας εποχή.

Να είστε καλά

Κωνσταντίνα Κούνεβα

European Parliament, WIB 03M071, 60 Rue Wiertz, 1047 Brussels
Tel: (+32)-2-284.58.91, 284.78.91, Fax: (+32)-2-284.98.91
E-mail:kostadinka.kuneva@europarl.europa.eu
Γραφείο Αθήνας: Λ. Συγγρού 22, 117 42 Αθήνα
Τηλ. (210) 9248674, 9248675, Fax: (210) 9248679
E-mail: kkuneva.athens@gmail.com

 

Ο ΜΑΡΞ ΣΤΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑ!

 

Ο μεγάλος διανοητής του 19ου αιώνα στον 21οΤριήμερο έκθεσης, εκδηλώσεων και προβολών για τα 200 χρόνια από τη γέννηση του μεγάλου στοχαστή και επαναστάτη που διοργανώνει η ευρωβουλευτής Κωνσταντίνα Κούνεβα – Με τη συνεργασία του «Σπούτνικ»13-15 Δεκεμβρίου 2018, χώρος πολλαπλών χρήσεων στον σταθμό του Μετρό ΣΥΝΤΑΓΜΑ – Το τελικό πρόγραμμα των εκδηλώσεων.

 

Ποιός ήταν ο Καρλ Μαρξ και τί θα μας έλεγε αν βρισκόταν ξαφνικά ανάμεσά μας, στον αιώνα μας, στο Σόχο της Νέας Υόρκης, στις Βρυξέλλες, στο Πεκίνο, στο Βερολίνο, ή στο Σύνταγμα, στην Αθήνα; Πώς θα έβλεπε τον κόσμο μας σήμερα; Παραμένει η θεωρία του ακόμη επίκαιρη ή είναι πλέον ξεπερασμένη;

Με αφορμή τα 200 χρόνια από τη γέννηση του μεγάλου διανοητή και επαναστάτη του 19ου αιώνα, η ευρωβουλευτής ΣΥΡΙΖΑ – GUE/NGL Κωνσταντίνα Κούνεβα, με τη στήριξη του «Σπούτνικ», διοργανώνει έκθεση και σειρά εκδηλώσεων και προβολών, στις 13-15 Δεκεμβρίου 2018 (Πέμπτη, Παρασκευή, Σάββατο).

Η έκθεση περιλαμβάνει πλούσιο υλικό και πληροφορίες για τη ζωή, το έργο, την εποχή και την επιρροή του Καρλ Μάρξ, έργα σύγχρονων εικαστικών και γελοιογράφων εμπνευσμένα απ’ αυτόν, όπως επίσης και έκθεση βιβλίου, με το σύνολο σχεδόν των εκδόσεων έργων του Μαρξ που κυκλοφορούν στην Ελλάδα.

Στις εκδηλώσεις και συζητήσεις που θα πλαισιώσουν την έκθεση, ακαδημαϊκοί, μελετητές του έργου του και καλλιτέχνες θα σκιαγραφήσουν, καθένας από τη σκοπιά του και με τον τρόπο του, πλευρές της προσωπικότητας του Μαρξ και πτυχές της αξεπέραστης ανάλυσής του για τον καπιταλισμό του 19ου αιώνα που περιέχουν απαντήσεις για τα «μυστήρια» και του δικού μας αιώνα. Τις εκδηλώσεις συμπληρώνουν προβολές ντοκιμαντέρ και ταινιών, καθώς και ένα διαδραστικό θεατρικό παιχνίδι για παιδιά.

Η διοργάνωση του τριημέρου αυτού θα ήταν αδύνατη χωρίς την προσφορά της ΣΤΑΣΥ, του Δ.Σ. της και του Προέδρου του οι οποίοι διέθεσαν το χώρο πολλαπλών χρήσεων του Μετρό ΣΥΝΤΑΓΜΑ.

Η έκθεση θα είναι ανοικτή κάθε μέρα του τριημέρου 13-15 Δεκεμβρίου από τις 10.00 πμ μέχρι τις 10.00 μμ, ενώ οι εκδηλώσεις και οι προβολές θα πραγματοποιούνται από τις 5.30 μμ ως τις 10.00 μμ. Τα εγκαίνια της έκθεσης και του τριημέρου εκδηλώσεων θα γίνουν την Πέμπτη, 13 Δεκεμβρίου, στις 5.30 μμ.

Είσοδος ελεύθερη.

Αναλυτικότερα:

Η ΕΚΘΕΣΗ

–           Ο Μαρξ, η πολυτάραχη ζωή και η εποχή του: Οι σταθμοί, τα μεγάλα γεγονότα, τα σημαντικότερα έργα του

–           Ρήσεις και αποφθέγματα: Φράσεις που έγραψαν ιστορία

–           Το «Κεφάλαιο»: Η περιπετειώδης βιογραφία ενός αριστουργήματος

–           Έκθεση βιβλίου «Το αναγνωστήριο του Μαρξ»: Όλα τα έργα του Μαρξ και για τον Μαρξ στη σύγχρονη ελληνική βιβλιογραφία – Με την ευγενική προσφορά των ελληνικών οίκων που εκδίδουν έργα του

–           MarxComics: Πώς η ζωή και τα κορυφαία έργα του κορυφαίου διανοητή έχουν εμπνεύσει σύγχρονους κομίστες

–           Μαρξ και Τέχνη: Έλληνες καλλιτέχνες, σπουδαστές καλών τεχνών, σκιτσογράφοι και γελοιογράφοι εμπνέονται από τον Μαρξ και εκθέτουν πρωτότυπα έργα τους

–           Ο Μαρξ, ο Ντίκενς και η παιδική εργασία: Πώς ο διανοητής και ο λογοτέχνης που δεν συναντήθηκαν ποτέ συνέπεσαν στην καταγγελία της εξοντωτικής εκμετάλλευσης παιδιών – Η παιδική εργασία στον 19ο και στον 21ο αιώνα

ΟΙ ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ

Πέμπτη, 13/12

5.30 μμ – 6.30 μμ Εγκαίνια της έκθεσης:  Η Κωνσταντίνα Κούνεβα παρουσιάζει στο κοινό τα εκθέματα και το πρόγραμμα των εκδηλώσεων

6.30 μμ – 7.30 μμ «Ο Μαρξ στο Σόχο»: Ο ηθοποιός Άγγελος Αντωνόπουλος συζητά με το κοινό για τη «γνωριμία» του με τον Μαρξ, μέσα από το θεατρικό έργο του Χάουαρντ Ζιν

7.30 μμ – 9.30 μμ «Ο Μαρξ, το Κεφάλαιο και η εργασία στην εποχή της 4ης Βιομηχανικής Επανάστασης»: Συζήτηση με τους καθηγητές του Παντείου Πανεπιστημίου Απόστολο Δεδουσόπουλο, Γεωργία Πετράκη και Ιορδάνη Ψημμένο

Παρασκευή, 14/12

6.00 μμ – 7.00 μμ «Τα παιδιά χτίζουν την Ουτοπία τους»: Διαδραστικό παιχνίδι για παιδιά 6-12 ετών με την Κατερίνα Αδαμάρα.

7.00 μμ – 9.00 μμ «Ο Μαρξ και η σύγχρονη Κίνα»: Πόση σχέση έχει ο Μαρξ με την υπερδύναμη της παγκοσμιοποίησης; Συζητούν οι Δημήτρης Καλτσώνης, αναπλ. καθηγητής Θεωρίας Κράτους και Δικαίου στο Πάντειο Πανεπιστήμιο, και ο Κωνσταντίνος Τσιμώνης, λέκτορας Κινεζικών Σπουδών στο King’s College του Λονδίνου.

9.00 μμ – 10.00 μμ «Marx reloaded»: Το ντοκιμαντέρ του Jason Barker για την κρίση 2008 και την επικαιρότητα της ανάλυσης του Μαρξ (το ντοκιμαντέρ θα προβάλλεται επίσης όλες τις μέρες της έκθεσης 12.00  – 01.00 μμ)

Σάββατο, 15/12

5.00 μμ – 6.00 μμ «Αγαπημένη μου Τζένη, αγαπημένε μου Καρλ…»: Η ηθοποιός Κατερίνα  Φωτιάδη διαβάζει αποσπάσματα από την αλληλογραφία του Μαρξ με τη σύντροφό του Τζένη φον Βεστφάλεν

6.00 μμ – 7.30 μμ «Το Κεφάλαιο, το ημιτελές αριστούργημα». O καθηγητής Θανάσης Γκιούρας μιλά για το κορυφαίο έργο του Καρλ Μαρξ και τη νέα του μετάφραση.

7.30 μμ – 8.30 μμ «Γιατί πρέπει να ξαναδιαβάσουμε τον Μαρξ»: Διάλεξη του καθηγητή Κώστα Δουζίνα, βουλευτή ΣΥΡΙΖΑ και προέδρου του Ινστιτούτου Νίκος Πουλαντζάς, και συζήτηση με το κοινό

8.30 μμ – 10.30 μμ «Όταν ο Μαρξ  γνώρισε τον ‘Ενγκελς»: Προβολή της ταινίας του Ραούλ Πεκ, διάρκεια 118 λεπτά

Χορηγοί επικοινωνίας  :

    

ΣΗΜΕΙΩΣΗ: Στο πρόγραμμα των εκδηλώσεων ενδέχεται να υπάρξουν αλλαγές για τις οποίες θα ενημερωθείτε με νεότερο δελτίο τύπου. Για αναλυτικότερες πληροφορίες επικοινωνείτε στο γραφείο της ευρωβουλευτή ΣΥΡΙΖΑ- GUE/NGL Κούνεβα στην Αθήνα, Συγγρού 22, τηλ. 210 9248674-5

 

(ΠΗΓΗ :  http://kkuneva.eu/o-marx-sto-syntagma/  )

«Διαβάστε τον Καρλ Μαρξ! Μη διαβάσετε γι’ αυτόν, διαβάστε τον ίδιο»

Σήμερα συμπληρώνονται 200 χρόνια από τη γέννηση του Καρλ Μαρξ. Με αυτή την αφορμή, ο καθηγητής Μαρτσέλο Μούστο συνομίλησε με τον Ιμάνουελ Βαλερστάιν**, έναν από τους κορυφαίους μελετητές του έργου του Μαρξ. Το κείμενο αυτό που δημοσιεύει για την Ελλάδα η «Εφ.Συν.» έχει μεταφραστεί και σε άλλες επτά γλώσσες, για να διαβαστεί σε όλο τον κόσμο. 

Για τρεις δεκαετίες, οι πολιτικές και η ιδεολογία του νεοφιλελευθερισμού έχουν επικρατήσει σε όλο τον κόσμο. Παρ’ όλα αυτά, οι οικονομικές κρίσεις του 2008, οι βαθιές ανισότητες που υπάρχουν στην κοινωνία μας -ιδίως μεταξύ Βορρά και Νότου- και τα δραματικά περιβαλλοντικά ζητήματα της εποχής μας έχουν προτρέψει αρκετούς ερευνητές, οικονομικούς αναλυτές και πολιτικούς να ανοίξουν εκ νέου τη συζήτηση για το μέλλον του καπιταλισμού και την ανάγκη για μια εναλλακτική λύση.

Σ’ αυτό το πλαίσιο, σήμερα, σχεδόν παντού στον κόσμο, με την ευκαιρία της διακοσιοστής επετείου από τη γέννηση του Μαρξ, υπάρχει μια «αναγέννηση του Μαρξ»: μια επιστροφή σε έναν συγγραφέα ο οποίος συνδέθηκε εσφαλμένα στο παρελθόν με τον δογματισμό του μαρξισμού-λενινισμού και απορρίφθηκε βιαστικά μετά την πτώση του Τείχους του Βερολίνου. 

Η επιστροφή στον Μαρξ είναι ακόμα απαραίτητη για την κατανόηση της λογικής και της δυναμικής του καπιταλισμού.

Το έργο του είναι επίσης ένα πολύ χρήσιμο εργαλείο που παρέχει επιστημονική έρευνα για τους λόγους που απέτυχαν προηγούμενα κοινωνικοοικονομικά πειράματα να αντικατασταθεί ο καπιταλισμός από έναν άλλο τρόπο παραγωγής.

Μια εξήγηση αυτών των αποτυχιών είναι κρίσιμη για τη σύγχρονη αναζήτηση εναλλακτικών λύσεων. 

Καρλ Μαρξ

● Καθηγητή Βαλερστάιν, 30 χρόνια μετά το τέλος του λεγόμενου «υπαρκτού σοσιαλισμού», εξακολουθούν να υπάρχουν δημοσιεύσεις, συζητήσεις και συνέδρια σε όλο τον κόσμο σχετικά με την ικανότητα του Καρλ Μαρξ να εξηγεί το παρόν. Σας εκπλήσσει αυτό το γεγονός; Ή μήπως πιστεύετε ότι οι ιδέες του Μαρξ θα εξακολουθήσουν να έχουν σημασία για όσους αναζητούν μια εναλλακτική λύση στον καπιταλισμό; 

Υπάρχει μια παλιά ιστορία για τον Μαρξ: τον πετάτε έξω από την εξώπορτα και εκείνος ξαναμπαίνει από το παράθυρο. Αυτό συνέβη και πάλι.

Ο Μαρξ είναι σημαντικός επειδή πρέπει να ασχοληθούμε με θέματα για τα οποία έχει ακόμα πολλά να πει και επειδή αυτό που είπε είναι διαφορετικό από αυτό που οι περισσότεροι συγγραφείς υποστήριξαν για τον καπιταλισμό.

Πολλοί αρθρογράφοι και πανεπιστημιακοί -όχι μόνον εγώ- βρίσκουν τον Μαρξ εξαιρετικά χρήσιμο και σήμερα η δημοτικότητά του αυξάνεται, σε πείσμα όσων είχαν προβλεφθεί το 1989.

● Η πτώση του Τείχους του Βερολίνου απελευθέρωσε τον Μαρξ από τις αλυσίδες μιας ιδεολογίας που δεν είχε καμία σχέση με την αντίληψή του για την κοινωνία. Το πολιτικό τοπίο μετά την καταστροφή της Σοβιετικής Ενωσης βοήθησε να απελευθερωθεί ο Μαρξ από τον ρόλο του επικεφαλής ενός κρατικού μηχανισμού. Ποια είναι η ερμηνεία του κόσμου από τον Μαρξ που συνεχίζει να συγκεντρώνει την προσοχή; 

Πιστεύω ότι όταν οι άνθρωποι συνοψίζουν την ερμηνεία του κόσμου από τον Μαρξ σε μια έννοια, σκέφτονται την «ταξική πάλη». Οταν διαβάζω τον Μαρξ υπό το φως των σημερινών θεμάτων, για μένα η ταξική πάλη σημαίνει τον απαραίτητο αγώνα αυτού που αποκαλώ Παγκόσμια Αριστερά -που πιστεύω ότι προσπαθεί να αντιπροσωπεύσει το 80% του παγκόσμιου πληθυσμού με κριτήριο το εισόδημα- ενάντια στην Παγκόσμια Δεξιά – που αντιπροσωπεύει ίσως το 1% του πληθυσμού. Ο αγώνας είναι για το υπόλοιπο 19%. Το ζήτημα είναι πώς θα τους οδηγήσει η μια πλευρά να έρθουν μαζί της, αντί να στραφούν στην άλλη πλευρά.

Ζούμε σε μια εποχή δομικής κρίσης του παγκόσμιου συστήματος. Το υπάρχον καπιταλιστικό σύστημα δεν μπορεί να επιβιώσει, αλλά κανείς δεν μπορεί να γνωρίζει με βεβαιότητα τι θα το αντικαταστήσει.

Είμαι πεπεισμένος ότι υπάρχουν δύο πιθανότητες: η μία είναι αυτό που αποκαλώ «Πνεύμα του Νταβός». Ο στόχος του Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ του Νταβός είναι να εγκαθιδρύσει ένα σύστημα που να διατηρεί τα χειρότερα χαρακτηριστικά του καπιταλισμού: την κοινωνική ιεραρχία, την εκμετάλλευση και, πάνω απ’ όλα, την πόλωση του πλούτου.

Η εναλλακτική λύση είναι ένα σύστημα που πρέπει να είναι πιο δημοκρατικό και πιο ισότιμο. Η ταξική πάλη είναι η θεμελιώδης προσπάθεια να επηρεαστεί το μέλλον αυτού που θα αντικαταστήσει τον καπιταλισμό.

● Ο προβληματισμός σας για τη μεσαία τάξη μού θυμίζει την ιδέα της ηγεμονίας του Αντόνιο Γκράμσι, αλλά νομίζω ότι το θέμα είναι επίσης να κατανοήσουμε πώς να κινητοποιήσουμε το πλήθος των ανθρώπων, το 80% που αναφέρατε, να συμμετάσχει στην πολιτική. Αυτό είναι ιδιαίτερα επείγον στον λεγόμενο «Παγκόσμιο Νότο», όπου συγκεντρώνεται η πλειοψηφία του παγκόσμιου πληθυσμού και όπου, τις τελευταίες δεκαετίες, παρά τη δραστική αύξηση των ανισοτήτων που παράγει ο καπιταλισμός, τα προοδευτικά κινήματα έχουν γίνει πολύ πιο αδύναμα απ’ ό,τι πριν. Στις περιοχές αυτές, η αντίθεση στη νεοφιλελεύθερη παγκοσμιοποίηση διοχετεύεται συχνά στην υποστήριξη των θρησκευτικών φονταμενταλισμών και των ξενοφοβικών κομμάτων. Βλέπουμε όλο και περισσότερο αυτό το φαινόμενο και στην Ευρώπη. 

Το ερώτημα είναι το εξής: Μήπως ο Μαρξ μας βοηθά να καταλάβουμε αυτό το νέο σενάριο; Πρόσφατα δημοσιευμένες μελέτες έχουν προσφέρει νέες ερμηνείες του Μαρξ που θα μπορούσαν να συμβάλουν στο άνοιγμα άλλων «παραθύρων» στο μέλλον, για να χρησιμοποιήσω τη διατύπωσή σας. Αποκαλύπτουν έναν συγγραφέα ο οποίος επέκτεινε την εξέταση των αντιφάσεων της καπιταλιστικής κοινωνίας πέρα από τη σύγκρουση μεταξύ κεφαλαίου και εργασίας σε άλλους τομείς.

Στην πραγματικότητα, ο Μαρξ αφιέρωσε πολύ από τον χρόνο του στη μελέτη των μη ευρωπαϊκών κοινωνιών και στον καταστροφικό ρόλο της αποικιοκρατίας στην περιφέρεια του καπιταλισμού.

Συνεπώς, σε αντίθεση με τις ερμηνείες που ταυτίζουν την αντίληψη του Μαρξ για τον σοσιαλισμό με την ανάπτυξη των παραγωγικών δυνάμεων, οι οικολογικές ανησυχίες έχουν πρωταρχική θέση στο έργο του.

● Τέλος, ο Μαρξ ενδιαφέρθηκε ευρέως για διάφορα άλλα θέματα που οι ακαδημαϊκοί συχνά αγνοούν όταν μιλούν γι’ αυτόν. Ανάμεσά τους υπάρχουν το δυναμικό της τεχνολογίας, η κριτική του εθνικισμού, η αναζήτηση συλλογικών μορφών ιδιοκτησίας ανεξέλεγκτων από το κράτος και η ανάγκη για ατομική ελευθερία στη σύγχρονη κοινωνία: όλα τα θεμελιώδη ζητήματα της εποχής μας. Αλλά πέρα από αυτά τα νέα πρόσωπα του Μαρξ -τα οποία υποδηλώνουν ότι το ανανεωμένο ενδιαφέρον για τη σκέψη του είναι ένα φαινόμενο που προορίζεται να συνεχιστεί τα επόμενα χρόνια- θα μπορούσατε να αναφέρετε τρεις από τις πιο αναγνωρισμένες ιδέες του Μαρξ που πιστεύετε ότι αξίζει να επανεξεταστούν σήμερα; 

Πρώτα απ’ όλα, ο Μαρξ μας εξήγησε καλύτερα από οποιονδήποτε άλλον ότι ο καπιταλισμός δεν είναι ο φυσικός τρόπος οργάνωσης της κοινωνίας.

Στην «Αθλιότητα της Φιλοσοφίας», που δημοσιεύτηκε όταν ήταν μόλις 29 ετών, χλεύασε ήδη τους εκπροσώπους της αστικής πολιτικής οικονομίας, οι οποίοι ισχυρίζονταν ότι οι καπιταλιστικές σχέσεις «είναι φυσικοί νόμοι ανεξάρτητοι από την επιρροή του χρόνου».

Ο Μαρξ έγραψε ότι γι’ αυτούς «υπήρξε ιστορία, αφού στους θεσμούς της φεουδαρχίας βρίσκουμε αρκετά διαφορετικές παραγωγικές σχέσεις από εκείνες της αστικής κοινωνίας», αλλά ότι δεν εφάρμοσαν την ιστορία στον τρόπο παραγωγής που υποστήριζαν και παρουσίαζαν τον καπιταλισμό «ως φυσικό και αιώνιο».

Στο βιβλίο μου «Ιστορικός καπιταλισμός» προσπάθησα να εξηγήσω ότι ο καπιταλισμός είναι αυτό που συνέβη ιστορικά, σε αντίθεση με κάποια αόριστη και ασαφή ιδέα που υιοθετήθηκε από πολλούς πολιτικούς οικονομολόγους του συρμού. Υποστήριξα αρκετές φορές ότι δεν υπάρχει καπιταλισμός που δεν είναι ιστορικός καπιταλισμός. Είναι τόσο απλό για μένα και το οφείλουμε κυρίως στον Μαρξ.

Δεύτερον, θέλω να τονίσω τη σημασία της έννοιας της «πρωταρχικής συσσώρευσης», που σημαίνει ότι το θεμέλιο του καπιταλισμού ήταν η εκδίωξη της αγροτιάς από τη γη. Ο Μαρξ κατάλαβε πολύ καλά ότι αυτό ήταν η βασική διαδικασία που οδηγούσε στην κυριαρχία της αστικής τάξης. Αυτό συνέβη στην αρχή του καπιταλισμού και εξακολουθεί να συμβαίνει και σήμερα.

Τέλος, θα ήθελα να προτείνω να σκεφτούμε περισσότερο το θέμα «ιδιωτική ιδιοκτησία και κομμουνισμός». Στο σύστημα που εγκαθιδρύθηκε στη Σοβιετική Ενωση -ιδιαίτερα υπό τον Στάλιν- το κράτος κατείχε την ιδιοκτησία, αλλά αυτό δεν σήμαινε ότι οι άνθρωποι δεν υφίσταντο εκμετάλλευση ή καταπίεση. Την υφίσταντο.

Η συζήτηση για τον σοσιαλισμό σε μια χώρα, όπως έκανε ο Στάλιν, ήταν κάτι που δεν πέρασε ποτέ από το μυαλό κανενός, συμπεριλαμβανομένου του Μαρξ, πριν από αυτή την περίοδο. Η δημόσια ιδιοκτησία των μέσων παραγωγής είναι μία δυνατότητα. Μπορούν επίσης να ανήκουν σε συνεταιρισμούς. Πρέπει όμως να γνωρίζουμε ποιος παράγει και ποιος λαμβάνει την υπεραξία, αν θέλουμε να δημιουργήσουμε μια καλύτερη κοινωνία.

Αυτό πρέπει να αναδιοργανωθεί εντελώς σε σύγκριση με τον καπιταλισμό. Είναι το βασικό ερώτημα για μένα.

● Το έτος 2018 συμπληρώθηκαν 200 χρόνια από τη γέννηση του Μαρξ και νέα βιβλία και ταινίες έχουν αφιερωθεί στη ζωή του. Υπάρχει μια περίοδος της βιογραφίας του που θεωρείτε πιο ενδιαφέρουσα;

Ο Μαρξ είχε μια πολύ δύσκολη ζωή. Αντιμετώπισε σοβαρή προσωπική φτώχεια και υπήρξε τυχερός επειδή είχε έναν σύντροφο όπως ο Φρίντριχ Ενγκελς που τον βοήθησε να επιβιώσει.

Ο Μαρξ δεν είχε επίσης εύκολη ζωή συναισθηματικά και η εμμονή του να προσπαθήσει να κάνει αυτό που σκέφτηκε ως έργο της ζωής του -να κατανοήσει τον τρόπο με τον οποίο λειτουργεί ο καπιταλισμός- ήταν αξιοθαύμαστη. Αυτό το είδε ο ίδιος να συμβαίνει.

Ο Μαρξ δεν ήθελε να εξηγήσει την αρχαιότητα ούτε να καθορίσει ποια μορφή θα έχει ο σοσιαλισμός στο μέλλον. Δεν ήταν αυτά τα καθήκοντα που έθεσε στον εαυτό του. Ηθελε να κατανοήσει τον καπιταλιστικό κόσμο στον οποίο ζούσε.

● Σ’ όλη του τη ζωή, ο Μαρξ δεν υπήρξε απλώς ένας μελετητής που ήταν απομονωμένος μέσα στα βιβλία του Βρετανικού Μουσείου του Λονδίνου, αλλά πάντα ένας μαχητικός επαναστάτης που συμμετείχε στους αγώνες της εποχής του. Λόγω της πολιτικής του δράσης εκδιώχτηκε από τη Γαλλία, το Βέλγιο και τη Γερμανία στα νεανικά του χρόνια. Αναγκάστηκε επίσης να αυτοεξοριστεί στην Αγγλία όταν νικήθηκαν οι επαναστάσεις του 1848. Ενίσχυε εφημερίδες και περιοδικά και υποστήριζε πάντα τις εργατικές κινήσεις με κάθε δυνατό τρόπο. Αργότερα, από το 1864 έως το 1872, έγινε ο ηγέτης της Διεθνούς Ενωσης Εργαζομένων, της πρώτης διεθνούς οργάνωσης της εργατικής τάξης, και το 1871 υπερασπίστηκε την Κομμούνα του Παρισιού, το πρώτο σοσιαλιστικό πείραμα στην ιστορία.

Ναι, είναι αλήθεια. Είναι απαραίτητο να θυμόμαστε τη μαχητικότητα του Μαρξ. Οπως πρόσφατα τονίσατε στον τόμο «Workers Unite!», είχε έναν ξεχωριστό ρόλο στη Διεθνή, μια οργάνωση ανθρώπων που ήταν μακριά ο ένας από τον άλλο, σε μια εποχή που δεν υπήρχαν μηχανισμοί εύκολης επικοινωνίας.

Η πολιτική δραστηριότητα του Μαρξ περιελάμβανε και τη δημοσιογραφία. Το έκανε καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής του, ως τρόπο επικοινωνίας με ένα ευρύτερο κοινό. Εργάστηκε ως δημοσιογράφος για να κερδίσει χρήματα, αλλά θεωρούσε την αρθρογραφία του πολιτική δραστηριότητα. Δεν είχε γι’ αυτόν κανένα νόημα να είναι ουδέτερος. Ηταν πάντα ένας στρατευμένος δημοσιογράφος.

● Το 2017, με την ευκαιρία της 100ής επετείου της Ρωσικής Επανάστασης, ορισμένοι μελετητές επέστρεψαν στην αντίθεση ανάμεσα στον Μαρξ και ορισμένους από τους αυτοαποκαλούμενους οπαδούς του που βρέθηκαν στην εξουσία κατά τον 20ό αιώνα. Ποια είναι η κύρια διαφορά τους με τον Μαρξ; 

Τα γραπτά του Μαρξ είναι διαφωτιστικά και το περιεχόμενό τους είναι πολύ πιο εκλεπτυσμένο και ποικιλόμορφο από τις απλοϊκές ερμηνείες των ιδεών του. Είναι πάντα καλό να θυμάστε το γνωστό ανέκδοτο, σύμφωνα με το οποίο ο Μαρξ είπε «Αν αυτό είναι μαρξισμός, το μόνο που είναι βέβαιο είναι ότι εγώ δεν είμαι μαρξιστής».

Ο Μαρξ ήταν πάντα έτοιμος να ασχοληθεί με την πραγματικότητα του κόσμου, αντίθετα με πολλούς άλλους που επέβαλαν δογματικά τις απόψεις τους.

Ο Μαρξ άλλαζε συχνά τις απόψεις του. Βρισκόταν συνεχώς σε αναζήτηση λύσεων για τα προβλήματα που αντιμετώπιζε ο κόσμος. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο εξακολουθεί να είναι ένας πολύ βοηθητικός και χρήσιμος οδηγός.

● Εν κατακλείδι, τι θα θέλατε να πείτε στη νεότερη γενιά που δεν έχει ακόμη συναντήσει τον Μαρξ;

Το πρώτο πράγμα που έχω να πω στους νέους είναι ότι πρέπει να τον διαβάσουν. Μη διαβάσετε γι’ αυτόν, διαβάστε τον ίδιο τον Μαρξ. Λίγοι άνθρωποι -σε σύγκριση με τους πολλούς που μιλούν γι’ αυτόν- διαβάζουν στην πραγματικότητα τον Μαρξ. Αυτό ισχύει και για τον Ανταμ Σμιθ.

Γενικά οι περισσότεροι διαβάζουν μόνο μέσω άλλων γι’ αυτούς τους κλασικούς συγγραφείς. Οι άνθρωποι μαθαίνουν γι’ αυτούς μέσω της σύνοψης που έχουν κάνει άλλοι. Θέλουν να εξοικονομήσουν χρόνο, αλλά, στην πραγματικότητα, αυτό είναι χάσιμο χρόνου!

Ολοι πρέπει να διαβάσουμε ενδιαφέροντες ανθρώπους και ο Μαρξ είναι ο πιο ενδιαφέρων μελετητής του 19ου και του 20ού αιώνα. Δεν υπάρχει αμφιβολία γι’ αυτό. Κανείς δεν τον φτάνει στον αριθμό των πραγμάτων που έγραψε, ούτε στην ποιότητα της ανάλυσής του.

Ετσι, το μήνυμά μου προς τη νέα γενιά είναι ότι αξίζει να ανακαλύψετε τον Μαρξ, αλλά πρέπει να διαβάσετε, να διαβάσετε, να διαβάσετε τον ίδιο. Διαβάστε τον Καρλ Μαρξ!

*Ο Μαρτσέλο Μούστο είναι αναπληρωτής καθηγητής της Κοινωνιολογικής Θεωρίας στο Πανεπιστήμιο της Υόρκης στο Τορόντο. Εχει συγγράψει και επεξεργαστεί αρκετά βιβλία για τον Μαρξ.
**Ο Ιμάνουελ Βαλερστάιν, κορυφαίος ερευνητής στο Πανεπιστήμιο Γιέιλ, έχει μελετήσει πολλά χρόνια τον Μαρξ και έχει συγγράψει περισσότερα από 30 βιβλία που έχουν μεταφραστεί σε διάφορες γλώσσες.

Εκεί ξεκίνησαν όλα: Η ιστορική παμπ όπου ο Μαρξ και ο Ένγκελς “έχτισαν” τον κομμουνισμό

Η Ημισέληνος (The Crescent) του Σάλφορντ αποτέλεσε το στέκι του Μαρξ και του Ένγκελς, το μέρος όπου εδραίωσαν τη θεωρία τους περί κομμουνισμού

Ήταν Αύγουστος του 2017 όταν έκλεισε η ιστορική παμπ στην οποία σύχναζαν ο Καρλ Μαρξ και ο Φρίντριχ Ένγκελς, σύμφωνα πάντα με τους ισχυρισμούς των πρώην ιδιοκτητών της.

Όπως συνήθιζαν να λένε λοιπόν οι ιδιοκτήτες της, “στην παμπ αυτή οι δύο φιλόσοφοι έπιναν χλιαρή ale και συζητούσαν για την κομμουνιστική επανάσταση επί ώρες, μέχρι να χτυπήσει το καμπανάκι της λήξης της βάρδιας”.

Η παμπ βρίσκεται στην περιοχή του Σάλφορντ στο Μάντσεστερ και τα τελευταία χρόνια λεγόταν The Crescent (σ.σ. Ημισέληνος). Τον καιρό που αποτελούσε στέκι των Μαρξ και Ένγκελς, ονομαζόταν The Red Dragon (Κόκκινος Δράκος) και λειτουργούσε σαν ξενοδοχείο.

Η ιστορική παμπ όπου ο Μαρξ και ο Ένγκελς
Η ιστορική παμπ όπου ο Μαρξ και ο Ένγκελς “έχτισαν” τον κομμουνισμό FACEBOOK

Όπως αναφερόταν στον ιστότοπο της παμπ, ήταν μία “από τις πιο ιστορικές του Σάλφορντ και εκεί ο Καρλ Μαρξ και ο Φρίντριχ Ένγκελς έπιναν και συζητούσαν για την επανάσταση και τη θεωρία του κομμουνισμού”.

Και μπορεί από κάποιους να αμφισβητείται το παραπάνω και να θεωρείται “τρικ” προσέλκυσης τουριστών, ωστόσο το δεδομένο είναι πως οι δύο θεωρητικοί της οικονομίας πραγματοποίησαν σειρά συναντήσεων στο βιομηχανικό Μάντσεστερ της εποχής. Ο Μαρξ, όταν πήγαινε στο Μάντσεστερ τα χρόνια που ζούσε στην Αγγλία, διέμενε στον αριθμό 70 της Great Ducie Street κοντά στη φυλακή “Strangeways”.

Όταν ο Μαρξ έσπαγε φανοστάτες στο Μάντσεστερ

Οι… ζυθοπεριπέτειες των δύο στα τέλη του 1850, καταγράφονται πάντως στο βιβλίο “Κάρολος Μαρξ η ζωή του” (εκδ.ωκεανίδα) του Φράνσις Γουίν που βασίζεται στο βιβλίο Interviews and recollections του Wilhelm Liebknecht. Εκεί, ο Γουίν γράφει για τον Μαρξ (αναδημοσίευση αποσπάσματος από το nostimonimar):

“Ένα βράδυ, βγήκε με τον Έντγκαρ Μπάουερ και τον Βίλχελμ Λίμπκνεχτ για μπαρότσαρκα κατά μήκος της Τότεναμ Κορτ Ρόουντ, σκοπεύοντας να πιουν από ένα τουλάχιστον ποτήρι μπύρα σε κάθε παμπ που θα συναντούσαν μεταξύ της Όξφορντ Στριτ και της Χάμπστεντ Ρόουντ. Καθώς στο δρόμο στεγάζονταν ούτε λίγο ούτε πολύ δεκαοκτώ παμπ, μέχρι να πιάσουν την τελευταία τους σκάλα ο Μαρξ ήταν ήδη σκνίπα. Μια ομάδα Οντφέλοους (μέλη αγγλικής εταιρείας αντίστοιχης με τη μασονία), που κάθονταν ήσυχοι και απολάμβαναν το φαγητό τους, βρέθηκαν στο στόχαστρο της μεθυσμένης τριάδας.

Είχαμε βαρεθεί προς το παρόν την «ζυθοπεριήγησή μας» και προκειμένου να ηρεμήσουμε κάπως το αίμα μας που έβραζε, βαλθήκαμε να περπατούμε με ταχύ βήμα, μέχρι που ο Έντγκαρ Μπάουερ σκόνταψε σε κάτι στοιβαγμένα αγκωνάρια στην άκρη του δρόμου. «Ζήτω, έχω μια ιδέα!» και εις ανάμνησιν της εποχής που κάναμε τις τρελές φοιτητικές μας φάρσες, άρπαξε μια πέτρα και μπαμ! μπουμ! ένα γκαζοφάναρο έγινε θρύψαλα. Η ανοησία είναι μεταδοτική -ο Μαρξ κι εγώ δεν μείναμε πίσω και σπάσαμε τέσσερις πέντε φανοστάτες-, ήταν πιθανόν δύο η ώρα το πρωί και οι δρόμοι ήταν έρημοι… Ο θόρυβος, ωστόσο, τράβηξε την προσοχή ενός αστυνομικού, που χωρίς να το πολυσκεφτεί έδωσε γρήγορα γρήγορα το σινιάλο στους συναδέλφους του. Αμέσως ακούστηκαν από παντού αστυνομικά σφυρίγματα. Η θέση μας ήταν κρίσιμη. Ευτυχώς, το αντιληφθήκαμε αμέσως· και ευτυχώς, γνωρίζαμε τα κατατόπια. Το βάλαμε στα πόδια με δυο τρεις αστυνομικούς στο κατόπι μας, σε κάποια απόσταση μακριά μας. Ο Μαρξ επέδειξε ευλυγισία για την οποία δεν τον είχα ικανό.

Και αφού το κυνηγητό κράτησε κάποια λεπτά, κατορθώσαμε να στρίψουμε σ’ έναν παράδρομο, φτάσαμε σε μια αλάνα -μια πίσω αυλή ανάμεσα σε δύο δρόμους- κι από κει βγήκαμε πίσω από τους αστυνομικούς, που έχασαν τα ίχνη μας. Ήμασταν πια ασφαλείς. Δεν μας είχαν δει και φτάσαμε στα σπίτια μας χωρίς άλλες περιπέτειες”.

Το Μάντσεστερ άλλωστε ήταν η πόλη στην οποία ο πατέρας του Ένγκελς δημιούργησε εργοστάσιο κλωστοϋφαντουργίας. Ο Φρίντριχ, παρότι ήταν γόνος εύπορης οικογένειας, αποφάσισε να ταχθεί στο πλευρό του εργατικού κινήματος και στο θεωρητικό έργο του Μαρξ. Ο Ένγκελς έμεινε στο Μάντσεστερ στα νιάτα του δουλεύοντας στο εργοστάσιο του πατέρα του, ήρθε σε επαφή με την εργατική τάξη και έγραψε το βιβλίο του “Η κατάσταση της Εργατικής Τάξης στην Αγγλία” (1845).

Προλετάριοι όλων των χωρών ενωθείτε

Αργότερα, οι δυο αχώριστοι θεωρητικοί δημιούργησαν την “Ένωση Κομμουνιστών” στο Λονδίνο, εκεί όπου ακούστηκε για πρώτη φορά το σύνθημα “Προλετάριοι όλων των χωρών ενωθείτε”. Ο Ένγκελς είχε γράψει τις “Αρχές του Κομμουνισμού”, βιβλίο πάνω στο οποίο στηρίχθηκαν οι δύο για να γράψουν το “Μανιφέστο του Κομμουνιστικού Κόμματος”, το κείμενο – οδηγό για την προλεταριακή επανάσταση. Στο Μάντσεστερ μετέβαιναν για να μελετούν τον τρόπο λειτουργίας της βιομηχανίας της εποχής και στο Λονδίνο έζησαν μέχρι τον θάνατό τους.

Εκεί ξεκίνησαν όλα: Η ιστορική παμπ όπου ο Μαρξ και ο Ένγκελς

Στην πόλη του Μάντσεστερ, εκτός από την προαναφερθείσα παμπ που πλέον δεν λειτουργεί, υπάρχει ακόμη η βιβλιοθήκη Chetham, τόπος συνάντησής τους, όπου μελετούσαν το καλοκαίρι του 1845, όταν και είχαν πρωτοσυναντηθεί στο Μάντσεστερ, μετά τα “χρόνια της Γαλλίας”.

Η βιβλιοθήκη στεγάζεται σε ένα μεσαιωνικό πέτρινο κτίριο και είναι γνωστή για το δρύινο γραφείο του Καρλ Μαρξ. Στην συγκεκριμένη βιβλιοθήκη, μπορεί κανείς ακόμη και σήμερα να δει τα βιβλία που διάβαζε τότε ο Μαρξ και το τραπέζι όπου κάθισε με τον Ένγκελς.

Ο Καρλ Μαρξ πέθανε στις 14 Μαρτίου 1883 στο Λονδίνο στο οποίο είχε εγκατασταθεί μόνιμα και ο Ένγκελς από το 1870 και μετά. Στην κηδεία του ο Ένγκελς έδωσε μια προφητική ομιλία. Η ομιλία ξεκινούσε με τα εξής λόγια: “Στις 14 του Μάρτη στις 3 παρά τέταρτο το απόγευμα, ο μεγαλύτερος εν ζωή στοχαστής έπαψε να σκέφτεται”. Και τελείωνε με την άκρως προφητική φράση, “Το όνομά του, όπως επίσης και το έργο του, θα ζήσουν δια μέσου των αιώνων”.

(ΠΗΓΗ : http://www.news247.gr/mathimata-istorias/ekei-xekinisan-ola-i-istoriki-pamp-opoy-o-marx-kai-o-engkels-echtisan-ton-kommoynismo.6609527.html?utm_source=News247_HP&utm_medium=main_topStories&utm_campaign=24MediaWidget&utm_term=Pos4 )