Μάρτυρες υπό προστασία υπέρ του Δημοσίου Συμφέροντος: τι ισχύει για τον θεσμό-όπλο για την καταπολέμηση της Διαφθοράς

Περίπου 50 είναι οι μάρτυρες υπό προστασία που σύμφωνα με στοιχεία της Υποδιεύθυνσης Επιχειρήσεων και Προστασίας Μαρτύρων της Διεύθυνσης Ασφάλειας Αττικής βρίσκονται στην αρμοδιότητα της, για υποθέσεις που αφορούν αδικήματα εγκληματικών οργανώσεων και τρομοκρατίας, αλλά και οικονομικά όπως της υπόθεσης NOVARTIS.

Η υπόθεση της φαρμακοβιομηχανίας που ελέγχεται από τους Εισαγγελείς Διαφθοράς έφερε στο προσκήνιο τον όρο “μάρτυρας Δημοσίου Συμφέροντος”, ωστόσο δεν είναι αυτή η υπόθεση που έχει την πρωτιά στην εισαγωγή του θεσμού, που εφαρμόστηκε με το νόμο 4254 του 2014, στην δικαστική πρακτική.

Το ΑΠΕ-ΜΠΕ μίλησε με τον δικηγόρο Παρ’ Αρείω Πάγο Παναγιώτη Βρυώνη, γνώστη ευρωπαϊκών και αμερικανικών νομικών ζητημάτων, για το θέμα των μαρτύρων Δημοσίου Συμφέροντος ο οποίος αναφέρει πως πριν την Novartis, ο νόμος του 2014, εφαρμόστηκε σε υπόθεση υπαλλήλου μεγάλης Δημόσιας Επιχείρησης ο οποίος έλαβε την ιδιότητα του Μάρτυρα Δημοσίου Συμφέροντος το 2015 για καταγγελίες στις οποίες είχε προβεί από το 2012. Στην απόφασή του (αριθμός 7/2015), ο αντιεισαγγελέας εφετών έκρινε ότι οι πληροφορίες που παρείχε ο εργαζόμενος συνέβαλαν ουσιωδώς στην αποκάλυψη και δίωξη εγκλημάτων διαφθοράς, ότι δεν απέβλεπε σε ίδιον όφελος μέσω της καταγγελίας κλπ και χαρακτήρισε τον καταγγέλλοντα ως μάρτυρα δημοσίου συμφέροντος. Ωστόσο ο εισαγγελέας επισημαίνει στην απόφαση την ανεπάρκεια της παρεχόμενης (κατά το άρθρο 45Β) προστασίας απέναντι σε αντίποινα που υπέστη ο μάρτυρας δημοσίου συμφέροντος, όπως η αποστέρηση μισθών και οι μόνιμες υπηρεσιακές διώξεις του.

Όπως αναφέρει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο κ. Βρυώνης ο νόμος ορίζει ως μάρτυρα Δημοσίου Συμφέροντος εκείνον που “συμβάλει ουσιωδώς” στην αποκάλυψη πράξεων Διαφθοράς όπως δωροδοκίες πολιτικών προσώπων, κρατικών αξιωματούχων, δικαστικών, δημοσίων υπαλλήλων.

Ο δικηγόρος τονίζει ότι οι προϋποθέσεις που ορίζει ο νόμος για να χαρακτηριστεί κάποιος μάρτυρας Δημοσίου Συμφέροντος είναι η προηγούμενη έγκριση του Αντιεισαγγελέα του Αρείου Πάγου που εποπτεύει και συντονίζει το έργο των Εισαγγελέων Εγκλημάτων Διαφθοράς, πράξη του κατά τόπον αρμοδίου Εισαγγελέα Πλημμελειοδικών ή του Εισαγγελέα Πλημμελειοδικών Διαφθοράς με την οποία αποδίδεται σε πρόσωπο ο χαρακτηρισμός ως «μάρτυρας δημοσίου συμφέροντος», η έλλειψη εμπλοκής του υπό χαρακτηρισμό προσώπου, καθ’ οιονδήποτε τρόπο στις εν λόγω πράξεις (και τις συναφείς), η ανυπαρξία ιδίου οφέλους του υπό χαρακτηρισμού προσώπου και η θετική πρόγνωση ουσιώδους συμβολής με τις πληροφορίες που παρέχει στις διωκτικές αρχές, για την αποκάλυψη και δίωξή τους.

Σε ερώτηση μας αν μπορεί να ασκηθεί δίωξη σε κάποιον που έλαβε την ιδιότητα του μάρτυρα Δημοσίου Συμφέροντος ο κ. Βρυώνης μας απαντά:

“Σύμφωνα με την γραμματική διατύπωση της διάταξης του άρθρου 45Β ΚΠΔ, η πράξη του Εισαγγελέα για τον χαρακτηρισμό ενός προσώπου ως προστατευόμενου μάρτυρα, ανακαλείται σε οποιοδήποτε στάδιο της ποινικής δίκης, αν ο Εισαγγελέας κρίνει ότι δεν συντρέχουν οι λόγοι που τον οδήγησαν στην έκδοσή της. Συμπεραίνουμε επομένως ότι οποτεδήποτε μπορεί ένας προστατευόμενος μάρτυρας να αποχαρακτηριστεί και να βρεθεί στην θέση του κατηγορουμένου, εφόσον συντρέχουν οι εν λόγω προϋποθέσεις”.

Εδώ και αρκετές δεκαετίες πολλές υποθέσεις παρανομιών με τεράστια απήχηση στην παγκόσμια κοινότητα αποκαλύφθηκαν εξαιτίας της απόφασης μερικών ανθρώπων να “μιλήσουν” , να καταγγείλουν όσα έπεσαν στην αντίληψη τους και να υποστούν τις συνέπειες της απόφασης τους.

Οι άνθρωποι αυτοί , οι περίφημοι “whistleblowers” που άλλοτε αντιμετωπίζονται ως ήρωες άλλοτε ως καιροσκόποι ,μόλις τα τελευταία χρόνια βρίσκουν “μία θέση” στα δικαιϊκά συστήματα πολλών χωρών ως θεσμικά αναγνωρισμένες οντότητες που εξυπηρετούν την απονομή δικαιοσύνης.

Χρειάστηκε να συμβάλει στην “αποκατάσταση” και κατοχύρωση τους ο κινηματογράφος που κατέγραψε ιστορίες συγκεκριμένων ανθρώπων, όπως η ταινία “Σέρπικο” και άλλες, αλλά και η διεθνής πλέον ευαισθητοποίηση λόγω μεγάλης δημοσιότητας που έλαβαν υποθέσεις διαφθοράς και καταστρατήγησης κανόνων και αξιών.

Σύμφωνα με τον συνομιλητή μας αλλά και δεκάδες νομικούς, το καθεστώς για τους “whistleblowers” στην χώρα μας απαιτείται να ενισχυθεί και να τελειοποιηθεί καθώς εμφανίζει αρκετά κενά, σε σχέση με τις προβλέψεις άλλων χωρών για αυτές τις περιπτώσεις ,ώστε να παρέχεται ικανοποιητική προστασία στους μάρτυρες και διασφαλίσεις για την εύκολη πρόσβαση τους σε αρμόδιες αρχές, σε ισορροπία με θεμελιώδη δικαιώματα των καταγγελλομένων ή κατηγορουμένων. Η προστασία των μαρτύρων Δημοσίου Συμφέροντος είναι ζήτημα του Δικαίου ανθρωπίνων δικαιωμάτων το οποίο αναφέρεται ρητά στην παροχή της δυνατότητας αποκάλυψης σε προστατευμένο περιβάλλον και στην αποτροπή αντιποίνων σε βάρος των προσώπων που προβαίνουν σε αποκάλυψη.

Ο θεσμός του μάρτυρα υπό προστασία στην Ελλάδα, που εισήχθη το 2001 με αφορμή την εξάρθρωση της 17 Νοέμβρη, είχε αρκετές “άτυχες” στιγμές με πρώτη, στην έναρξη της δίκης της τρομοκρατικής οργάνωσης οπότε εμφανίστηκαν στην αίθουσα οι προστατευόμενοι μάρτυρες και δήλωσαν “παρών” κατά την εκφώνηση των κωδικών τους.

Έτυχε όμως και ιδιαίτερα καλής εφαρμογής με πιο πρόσφατη περίπτωση, την απόφαση του Αρείου Πάγου που επικύρωσε την ομόφωνη απόφαση του Συμβουλίου Εφετών το οποίο αρνήθηκε την έκδοση στην Μάλτα της Μαρίας Εφίμοβα. Η πρώην τραπεζική υπάλληλος ήταν η βασική πληροφοριοδότης της Μαλτέζας δημοσιογράφου Ντάφνι Καρουάνα Γκαλίσια, που σκοτώθηκε τον Οκτώβριο του 2017 μετά από έκρηξη βόμβας στο αυτοκίνητο της, σε υπόθεση διαφθοράς κρατικών αξιωματούχων.

Η παροχή προστασίας ή κινήτρων, συνήθως χρηματικών, σε καταγγέλλοντες υπέρ του δημόσιου συμφέροντος, δεν είναι κάτι καινούργιο για τις κοινωνίες. Υπήρχε πάντα, όπως πάντα υπήρχαν και τα “αντίποινα” σε όσους έθιγαν επιμέρους συμφέροντα. Αυτό που χαρακτηρίζει τις δομές, κυρίως μετά την δεκαετία του 1980 στις ΗΠΑ, είναι η αναγνώριση της ανάγκης μίας πιο συστηματοποιημένης και οργανωμένης δυνατότητας σε εκείνους που “φυσούν την σφυρίχτρα”. Όπως άλλωστε έχει πει χαριτολογώντας κορυφαίος νομικός με σπουδαίο συγγραφικό έργο “ο πρώτος whistleblower που έχει καταγραφεί από τον Ησίοδο είναι ο Προμηθέας.

(ΠΗΓΗ : http://www.amna.gr/home/article/322298/Martures-upo-prostasia-uper-tou-Dimosiou-Sumferontos-ti-ischuei-gia-ton-thesmo-oplo-gia-tin-katapolemisi-tis-Diafthoras   )

Αδέκαστοι … Δικαστές : Αθώος του αίματος ο Αμβρόσιος

 Για το κείμενο μίσους κατά ομοφυλοφίλων με τίτλο «ΑΠΟΒΡΑΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΣΗΚΩΣΑΝ ΚΕΦΑΛΙ! – Ας μιλήσουμε έξω απ’ τα δόντια ΦΤΥΣΤΕ ΤΟΥΣ!» | EUROKINISSI

Το δικαστήριο παρά τις ακρότητες ακροδεξιού και ρατσιστικού χαραχτήρα του μητροπολίτη Καλαβρύτων και Αιγιαλείας Αμβρόσιου αθώωσε τον ιεράρχη, μετά την πρόταση της εισαγγελέα της έδρας για απαλλαγή, προκαλώντας εύλογα ερωτήματα.

Κατά τη διάρκεια της δίκης για δημόσια υποκίνηση μίσους ή βίας μετά από μήνυση οκτώ εκπροσώπων της κοινότητας ΛΟΑΤΚΙ με βάση τον αντιρατσιστικό νόμο, ο μητροπολίτης εμφανίστηκε λάβρος κατά της ιεραρχίας που «πρόδωσε την ορθοδοξία» κατά των πολιτικών και φυσικά των ομοφυλόφιλων.

Στην απολογία του ο ίδιος μεταξύ άλλων είπε το εξής: «Το φτύστε τους είναι το λιγότερο. Αν είχα όπλο και μπορούσα από το νόμο, θα το χρησιμοποιούσα να τελειώνουμε», είπε. «Όσους μιλούν γι’ αγάπη, τους λέω αγαπούληδες».

Νωρίτερα, κατηγορηματικός υπήρξε ο μάρτυρας της πολιτικής αγωγής και συνταγματολόγος Νίκος Αλιβιζάτος ότι το επίμαχο άρθρο του Αμβρόσιου, παραβιάζει τον αντιρατσιστικό νόμο, καθώς υποκινεί σε μίσος και συνιστά προτροπή σε βία. «Το λεξιλόγιο αυτό είναι λεξιλόγιο Χίτλερ, το συναντάμε στα καθεστώτα αγιατολάχ» είπε χαρακτηριστικά.

Τόνισε πως το συγκεκριμένο κείμενο πρέπει να το βλέπει κανείς ως όλον και όχι να απομονώνει επιμέρους φράσεις, επισήμανε πως το άρθρο παίρνει αφορμή από τους πολιτικούς, αλλά αναφέρεται εξειδικευμένα στους ομοφυλόφιλους και στους υποστηρικτές τους.

Αίσθηση προκάλεσε το ερώτημα της προέδρου εάν μπορεί να συνιστά διάκριση το άρθρο εφόσον αναφέρεται σε περισσότερες κατηγορίες πολιτών, όπως τους άθεους και τους πολιτικούς, και όχι μόνο στους ομοφυλόφιλους.

Ο Κ. Αλιβιζάτος σημείωσε πως η προτροπή για βία προέρχεται από τον τόνο όλου του κειμένου, καθώς και από το γεγονός ότι τους στερεί την ανθρώπινη ιδιότητα. «Το πιο επιεικές συνώνυμο της λέξης αποβράσματα, που βρήκα στο λεξικό, είναι σκουπίδια» είπε

Πρόσθεσε ότι στα διεθνή όργανα δικαίου ντρέπεται κανείς, όταν αναφέρει πως κυκλοφορούν στην Ελλάδα θέσεις ενός θρησκευτικού λειτουργού, όπως του μητροπολίτη Αμβρόσιου, όπως για παράδειγμα ότι ο πολιτικός γάμος συνιστά πορνεία.

«Μόνο γι αυτά ντρέπεται η Ελλάδα;» τον ρώτησε σε έντονο ύφος ο συνήγορος της υπεράσπισης και συνήγορος των κατηγορουμένων στη δίκη της Χρυσής Αυγής, Βασίλης Οπλαντζάκης, για να εισπράξει την απάντηση του Νίκου Αλιβάζου: «Ντρέπεται και για κάποιους άλλους πελάτες σας».

Η δικηγόρος της πολιτικής αγωγής, Κλειώ Παπαπαντολέων, κατέθεσε στα αναγνωστέα άρθρο του Αμβρόσιου τον προηγούμενο μήνα, όπου ο μητροπολίτης αναφέρει ξεκάθαρα ότι η προτροπή «σκίστε τους» αφορά τους ομοφυλόφιλους και όχι τους βουλευτές, όπως επιχείρησε να ισχυριστεί η υπεράσπιση.

Νωρίτερα, επίμονες ήταν ερωτήσεις της έδρας και των συνηγόρων υπεράσπισης για το εάν το επίμαχο άρθρο απευθύνεται σε ομοφυλόφιλους ή σε βουλευτές, που υπερψήφισαν το σύμφωνο συμβίωσης, ενώ επέμειναν σε αυτή τη διάκριση.

Όμως, και οι οκτώ ενάγοντες εκπρόσωποι της κοινότητας ΛΟΑΤΚΙ δήλωσαν ρητά ότι τόσο τα συγκεκριμένα αποσπάσματα όσο και συνολικά το πνεύμα του κειμένου αναφέρεται σαφώς σε ομοφυλόφιλους και υποκινεί σε επιθετικές ενέργειες εναντίον τους.

Την ίδια στιγμή ο ένας εκ των συνηγόρων υπεράσπισης Γιώργος Παπαϊωάννου προέβαινε σε ομοφοβικά σχόλια εν είδη ερωτήσεων που πάντως δεν έγιναν δεκτές από την έδρα. Ακολουθούν μερικές χαρακτηριστικές ερωτήσεις και προκλητικές φράσεις:

  • «Αν σας πω δεσποινίς μου θα θιχτείτε;»
  • «Το ότι βγήκατε χέρι χέρι με το σύντροφό σας δε σημαίνει ότι προκαλείτε;»
  • «Αισθάνεστε φυσιολογικός;»
  • «Το “αφήστε αυτά τα πούστικα” είναι κάτι που λέγεται στην κοινωνία;»
  • «Ο Φρόυντ λέει ότι οι ομοφυλόφιλοι είναι διεστραμμένοι».
  • «Δεν ξέρω εάν είναι κύριοι οι κυρίες οι ενάγοντες».
  • «Δε συμβαδίσει η αξιοπρέπεια με την ομοφυλοφιλία» .

Ανάμεσα στους συνηγόρους υπεράσπισης βρίσκεται ο Γιώργος Μπέσκος, πρόεδρος του δικηγορικού συλλόγου Αιγίου, και ο Βασίλης Οπλαντζάκης συνήγορος υπεράσπισης και στη δίκη της Χρυσής Αυγής στο Εφετείο. Στα έδρανα των συνηγόρων παρευρέσκεται επίσης και ο πρώην βουλευτής της Χρυσής Αυγής Μιχάλης Αρβανίτης.

Η δίκη στο Αίγιο είναι για αρκετούς λόγους ιστορική, καθώς για πρώτη φορά μητροπολίτης κάθεται στο εδώλιο με βάση τον αντιρατσιστικό νόμο. Το άρθρο έχει τίτλο «ΑΠΟΒΡΑΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΣΗΚΩΣΑΝ ΚΕΦΑΛΙ! – Ας μιλήσουμε έξω απ τα δόντια ΦΤΥΣΤΕ ΤΟΥΣ!» και το είχε γράψει στις 4 Δεκεμβρίου 2015. Ακολουθεί ένα απόσπασμα.

Μην τους πλησιάζετε! Μην τους ακούτε! Μην τους εμπιστεύεσθε! Είναι οι κολασμένοι της κοινωνίας! Δεν μπορούν κάποιοι ξεφτιλισμένοι να υπερασπίζονται δημοσίως τα πάθη της ψυχής τους! […] Ε λοιπόν αυτούς τους ξεφτιλισμένους, φτύστε τους! Αποδοκιμάστε τους! Είναι εκτρώματα της φύσεως! Ψυχικά και πνευματικά πάσχουν! Είναι άτομα με διανοητική διαταραχή! Δυστυχώς αυτοί είναι τρις-χειρότεροι και πολύ πιο επικίνδυνοι από κάποιους, που ζουν στα τρελλοκομεία! […] Μη διστάζετε, λοιπόν! Οταν και όπου τους συναντάτε, φτύστε τους! Μην τους αφήνετε να σηκώνουν κεφάλι! Είναι επικίνδυνοι! 

Δυναμική αντιρατσιστική κινητοποίηση έξω από το δικαστικό μέγαρο

Στο δικαστικό μέγαρο Αιγίου υπάρχει συγκεντρωμένος κόσμος, ενώ ισχυρή είναι η παρουσία και εκπροσώπων του κλήρου. Στο σημείο υπάρχουν και αστυνομικές δυνάμεις προς αποφυγή επεισοδίων.

Έξω από το μέγαρο ομάδα από το Αίγιο και την Πάτρα πραγματοποιεί δυναμική κινητοποίηση με συνθήματα κατά της ομοφοβίας και του σεξισμού, ζητώντας την καταδίκη του μητροπολίτη.

ΕΦ.ΣΥΝ.

Συνθήματα που κυριαρχούν είναι τα «Τρανς, λεσβίες, ιερείς του αίσχους, είμαστε περήφανα η ντροπή του Έθνους» και «Μπάτσοι παπάδες νεοναζί όλα τα καθάρματα δουλεύουνε μαζί» ,«Ούτε ρατσισμός, ούτε άλλες μαλακίες, σφαγεία δεν θα αφήσουμε να γίνουν οι πλατείες», «Είτε μητροπολίτης, είτε απλός πολίτης Αμβρόσιε για μια ζωή θα είσαι χρυσαυγίτης», «τη σεξουαλικότητα κανενός δεν κρίνω, ούτε της παναγίας που το’ κανε με κρίνο».

Στο σημείο σημειώθηκε μικρή ένταση όταν ένας διερχόμενος με μηχανάκι χτύπησε έναν από τους συγκεντρωμένους αντιφασίστες στο πρόσωπο και στη συνέχεια εξαφανίστηκε. Ο τραυματίες μεταφέρθηκε στο νοσοκομείο χωρίς να εμπνέει ανησυχία η κατάσταση της υγείας του.

Λίγο μετά τις 11 το πρωί ο κατηγορούμενος Αμβρόσιος βρέθηκε στο δικαστικό μέγαρο και έγινε δεκτός με επευφημίες και χειροφιλήματα από συγκεντρωμένους πιστούς.


Μενίδι: Λήστεψαν αστυνομικό και του αφαίρεσαν το όπλο

Ακόμα και αστυνομικός που βρισκόταν εκτός υπηρεσίας έπεσε θύμα ληστείας στο Μενίδι. Νωρίς το μεσημέρι της Πέμπτης και ενώ περπατούσε στον δρόμο, σύμφωνα με πληροφορίες του επιτέθηκε μία ομάδα αγνώστων Ρομά και με απειλή μαχαιριών του αφαίρεσαν το τσαντάκι με το όπλο και το πορτοφόλι του.

 Μετά από αναζητήσεις αστυνομικών λίγο αργότερα εντοπίστηκε πεταμένο το τσαντάκι με το όπλο του, ενώ γίνονται προσαγωγές υπόπτων από την περιοχή, για τυχόν αναγνώριση από το θύμα.