Νίκησαν την άνοια σε πειραματόζωα: Ελπίδες για το Αλτσχάιμερ

Επιστήμονες στις ΗΠΑ αισιοδοξούν ότι ίσως ανακάλυψαν ένα εναλλακτικό δρόμο για τη διάγνωση, την πρόληψη και τη θεραπευτική αντιμετώπιση της νόσου Αλτσχάιμερ και άλλων μορφών άνοιας. Όταν εξαφάνισαν τα γηράσκοντα κύτταρα, γνωστά και ως κύτταρα «ζόμπι», από τον εγκέφαλο πειραματόζωων με άνοια, τα εξωτερικά συμπτώματά της εξαφανίσθηκαν επίσης.

Είναι η πρώτη μελέτη που επιβεβαιώνει ότι τα γηράσκοντα κύτταρα παίζουν σημαντικό ρόλο στη διαδικασία της νευροεκφύλισης στον εγκέφαλο. Συνεπώς η έγκαιρη απομάκρυνση αυτών των άχρηστων πλέον κυττάρων μπορεί πιθανώς να αποτρέψει τις βλάβες, οι οποίες οδηγούν σε Αλτσχάιμερ και άνοια. Είναι πάντως πρόωρο να πει κανείς κατά πόσο τα νέα ευρήματα θα ισχύουν εξίσου και στους ανθρώπους.

Οι ερευνητές, με επικεφαλής τον μοριακό βιολόγο Ντάρεν Μπέικερ της Κλινικής Mayo της Μινεσότα, που έκαναν τη σχετική δημοσίευση στο περιοδικό «Nature»,πειραματίσθηκαν με ποντίκια, τα οποία είχαν μια γενετική μορφή άνοιας.

Τα τρωκτικά είχαν συσσωρεύσει μεγάλο αριθμό γερασμένων κυττάρων «ζόμπι» σε περιοχές του εγκεφάλου τους, οι οποίες εμπλέκονται στη μνήμη και στη νόηση, όπως ο φλοιός και ο ιππόκαμπος. Η άνοια εμπόδιζε τα ζώα να μαθαίνουν και να θυμούνται νέες πληροφορίες.

Όταν, όμως, χάρη σε ένα κατάλληλα γενετικά τροποποιημένο ένζυμο, καθαρίσθηκαν τα κύτταρα «ζόμπι», εξαφανίσθηκαν και τα συμπτώματα της άνοιας, καθώς τα ποντίκια πλέον είχαν λειτουργική μνήμη. Είχαν επίσης εξαφανισθεί τα σημάδια φλεγμονής και οι τοξικές πλάκες της πρωτεΐνης ταυ στον εγκέφαλό τους, ο οποίος είχε φυσιολογική μάζα.

Ο μετασχηματισμός των κυττάρων σε γηράσκοντα είναι μια φυσική άμυνα του σώματος ενάντια στον καρκίνο, καθώς όταν τα κύτταρα συσσωρεύουν διαδοχικές μεταλλάξεις που μπορεί να οδηγήσουν σε ανεξέλεγκτη καρκινική ανάπτυξη, ένας βιολογικός «διακόπτης» φρενάρει αυτή τη διαδικασία, θέτοντας τα ύποπτα κύτταρα σε μια ημι-ζωντανή κατάσταση (εξ ου και ο χαρακτηρισμός τους ως «ζόμπι»).

Αρχικά τα κύτταρα αυτά, που είναι φθαρμένα αλλά δεν αυτοκαταστρέφονται, θεωρήθηκαν άχρηστα αλλά αβλαβή μέσα στο σώμα. Όμως κατά την τελευταία δεκαετία αυξάνονται οι ενδείξεις πως σχετίζονται με διάφορες παθήσεις, όπως Πάρκινσον, διαβήτη, αρθρίτιδα, καρδιοπάθεια και την ίδια τη γήρανση. Η νέα μελέτη έρχεται να προσθέσει και την άνοια σε αυτό τον κατάλογο.

Νωρίτερα φέτος, μια άλλη ερευνητική ομάδα της Κλινικής Mayo είχε δείξει ότι μπορεί να επεκταθεί έως κατά 36% η διάρκεια της ζωής ηλικιωμένων ποντικιών μέσω της χορήγησης ενός συνδυασμού φαρμάκων, που καταστρέφουν τα γηράσκοντα κύτταρα.

Στον εγκέφαλο τα κύτταρα που γίνονται «ζόμπι», δεν είναι τόσο οι νευρώνες, όσο τα άλλα υποστηρικτικά κύτταρα, τα μικρογλοιακά και τα αστροκύτταρα. Όπως δήλωσαν οι ερευνητές, δεν έχει βρεθεί ακόμη η αιτία που τα κύτταρα αυτά, όταν εισέρχονται σε γηράσκουσα κατάσταση, μπορεί να προκαλούν νευροεκφύλιση. Επίσης, δεν είναι σαφές τι ακριβώς συμβαίνει, όταν απομακρύνονται από τον εγκέφαλο.

Εδώ και 15 χρόνια δεν έχει βρεθεί κανένα νέο φάρμακο για τη νόσο Αλτσχάιμερ, συνεπώς οι επιστήμονες και οι γιατροί έχουν μεγάλη ανάγκη για νέες ιδέες. Θα χρειαστεί πάντως πολύς χρόνος, εωσότου ξεκαθαρίσει κατά πόσο η νέα έρευνα μπορεί να «μεταφραστεί» σε κάτι κλινικά χρήσιμο.

(Πηγή: https://tvxs.gr/news/sci-tech/elpides-gia-altsxaimer-eksafanisan-tin-anoia-se-peiramatozoa  )

Τυφλά εκ γενετής πειραματόζωα ξαναβρήκαν ένα μέρος από το φως τους χάρη σε μια νέα πολλά υποσχόμενη μέθοδο

Επιστήμονες στις ΗΠΑ δήλωσαν ότι για πρώτη φορά αποκατέστησαν σε ένα βαθμό την όραση σε θηλαστικά τυφλά εκ γενετής, χάρη σε μια νέα γονιδιακή-αναγεννητική τεχνική που αφήνει υποσχέσεις για νέες θεραπείες στους τυφλούς ανθρώπους, αν και είναι ακόμη πρόωρο να πει κανείς κατά πόσο αυτό όντως μπορεί να συμβεί στο μέλλον.

Οι ερευνητές, με επικεφαλής τον νευροεπιστήμονα Μπο Τσεν της Ιατρικής Σχολής Icahn της Νέας Υόρκης, που έκαναν τη σχετική δημοσίευση στο περιοδικό «Nature», σύμφωνα με το “Science” και τη βρετανική «Ιντιπέντεντ», έδειξαν, μέσω πειραμάτων αρχικά σε ψάρια-ζέβρες και μετά σε ποντίκια, ότι είναι δυνατό να μετατραπούν νευρικά κύτταρα του αμφιβληστροειδούς φακού του ματιού (τα λεγόμενα «γλοιακά κύτταρα Μίλερ»), σε ραβδία, δηλαδή στους ζωτικούς κυτταρικούς φωτοϋποδοχείς, οι οποίοι αντιλαμβάνονται τις μεταβολές του φωτός, τα σχήματα και τις κινήσεις.

Αν αποδειχθεί εφικτό να δημιουργηθούν μελλοντικά στο εργαστήριο υγιή ανθρώπινα κύτταρα-φωτοϋποδοχείς, που θα αντικαταστήσουν τα κατεστραμμένα, τότε ακόμη και άνθρωποι εκ γενετής τυφλοί, καθώς και όσοι έχασαν σταδιακά την όρασή τους αργότερα σε μεγάλη ηλικία, θα μπορούν να ξαναδούν, σε ένα βαθμό τουλάχιστον. Η νέα μέθοδος περιλαμβάνει δύο στάδια: στο πρώτο εισάγεται ένα γονίδιο που ρυθμίζει μια πρωτεΐνη, η οποία επιφέρει πολλαπλασιασμό των γλοιακών κυττάρων Μίλερ, ενώ στο δεύτερο στάδιο γίνεται κυτταρικός αναπρογραμματισμός, καθώς τα κύτταρα αυτά μετατρέπονται πλέον σε ραβδία-φωτοϋποδοχείς.

Oι ερευνητές παρακολούθησαν για αρκετές εβδομάδες την ανάπτυξη των νέων κυττάρων μέσα στα μάτια των πειραματόζωων και διαπίστωσαν ότι έμοιαζαν ταυτόσημα με τα φυσιολογικά υγιή ραβδία, καθώς επίσης σχημάτιζαν τις αναγκαίες νευρωνικές συνδέσεις, ώστε να επεξεργάζονται τα σήματα της όρασης. Όπως είπαν, σε ποντίκια που είχαν τροποποιηθεί γενετικά, ώστε να είναι εκ γενετής τυφλά, η θεραπεία επανενεργοποίησε περιοχές του εγκεφάλου που εμπλέκονται στην επεξεργασία της όρασης. Το πόσο έβλεπαν τα ζώα, δεν μπορεί να το πει κανείς με βεβαιότητα, αν και οι σκεπτικιστές υποστήριξαν ότι είναι μάλλον απίθανο να διέκριναν κανονικά τα αντικείμενα.

‘Αλλοι επιστήμονες δήλωσαν ότι πρόκειται για σημαντική πρόοδο, που αποτελεί ένα μεγάλο βήμα σε σχέση με τις έως τώρα θεραπείες, οι οποίες μπορούν να επιβραδύνουν ή και να σταματήσουν την τύφλωση, αλλά όχι να την αναστρέψουν. Ο καθηγητής οφθαλμολογίας Κρις Ίνγκλχερν του Πανεπιστημίου του Λιντς ξεκαθάρισε ότι θα χρειασθούν αρκετά χρόνια, εωσότου γίνουν δοκιμές της νέας μεθόδου σε ανθρώπους, «παρόλα αυτά», όπως είπε, «πρόκειται για ένα μεγάλο βήμα».

‘Αλλοι εμφανίσθηκαν πιο επιφυλακτικοί. Ο νευροεπιστήμονας Σεθ Μπλάκσοου της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Τζονς Χόπκινς των ΗΠΑ δήλωσε: «Κανείς δεν θέλει περισσότερο από μένα να είναι αυτό αληθινό, αλλά έχω σοβαρές αμφιβολίες γι’ αυτή τη μελέτη». Η νευροβιολόγος Μορίν ΜαΚολ του Πανεπιστημίου της Λούισβιλ του Κεντάκι δήλωσε ότι οι ερευνητές πρέπει να αποδείξουν ότι όντως τα νέα ραβδία στο μάτι αναπτύσσονται και λειτουργούν πλήρως.

Το επόμενο βήμα των ερευνητών, όπως είπε ο Τσεν, θα είναι να δοκιμάσουν αν η τεχνική τους “δουλεύει” αποτελεσματικά στο εργαστήριο με κύτταρα ανθρώπινου αμφιβληστροειδούς.

(ΠΗΓΗ : http://www.koutipandoras.gr/article/tyfla-ek-geneths-peiramatozwa-anabrhkan-ena-meros-apo-to-fws-toys-xarh-se-mia-nea-polla-yposxomenh-meoodo   )

ΒΙΟΗΘΙΚΗ: Οργή στην επιστημονική κοινότητα για τη δίωξη του κορυφαίου Έλληνα επιστήμονα Ν. Λογοθέτη

Ένας διακεκριμένος Έλληνας επιστήμονας της διασποράς, ο δρ Νίκος Λογοθέτης, διευθυντής του Ινστιτούτου Βιολογικής Κυβερνητικής «Μαξ Πλανκ» στο Τίμπινγκεν της Γερμανίας, έχει βρεθεί στο επίκεντρο μιας υπόθεσης που έχει προκαλέσει το διεθνές επιστημονικό ενδιαφέρον.

Ο Λογοθέτης υπήρξε στη δεκαετία του ‘70, μαζί με τον Βλάση Μπονάτσο και άλλους, ένα από τα ιδρυτικά μέλη του ελληνικού ροκ συγκροτήματος «Πελόμα Μποκιού», όπου έπαιζε όργανα με πλήκτρα.

Ο Ν. Λογοθέτης, ο οποίος πραγματοποιεί εδώ και χρόνια πρωτοποριακή διεθνώς έρευνα πάνω στη νευροφυσιολογία του εγκεφάλου και στις γνωστικές-νοητικές διαδικασίες, έχει κατηγορηθεί από οργανώσεις προστασίας των ζώων για τα πειράματά του με πιθήκους.

Η ταλαιπωρία του, όπως αναφέρει το Αθηναϊκό Πρακτορείο Ειδήσεων, ξεκίνησε το 2014, όταν φιλόζωοι ακτιβιστές κατόρθωσαν να μπουν στο εργαστήριό του και βιντεοσκόπησαν τα πειραματόζωα, ενώ ακολούθησαν καταγγελίες και ο σχετικός «θόρυβος» στην κοινή γνώμη.

Παρότι οι έρευνες τις οποίες έκαναν το 2015 τόσο το Ινστιτούτο «Μαξ Πλανκ» όσο και οι τοπικές Αρχές, δεν έφεραν στο φως κάποιες σοβαρές παραβιάσεις των πρωτοκόλλων για τη μεταχείριση των πειραματόζωων, η υπόθεση δεν τέθηκε στο αρχείο, αλλά στις 20 Φεβρουαρίου φέτος απαγγέλθηκαν από γερμανικό δικαστήριο κατηγορίες εναντίον του, ενώ δεν έχει ακόμη ορισθεί η δίκη του.

Όταν απαγγέλθηκε επίσημα κατηγορία κατά του Λογοθέτη, το Ινστιτούτο «Μαξ Πλανκ» βιάστηκε να του αφαιρέσει πολλές από τις αρμοδιότητές του σχετικά με την έρευνά του, παρόλο που εκκρεμεί η απόφαση του δικαστηρίου.

Ο ίδιος, ο οποίος έχει σταματήσει τα πειράματά του με ζώα, ούτε έχει πια το δικαίωμα να επιβλέπει τα ανάλογα πειράματα των συνεργατών του, έχει κατ’ επανάληψη αρνηθεί τις κατηγορίες περί κακομεταχείρισης των ζώων.

Η υπόθεση είχε εξαρχής δημιουργήσει αντιδράσεις στον επιστημονικό κόσμο, με το σκεπτικό ότι υπάρχει κίνδυνος «φίμωσης» της επιστημονικής έρευνας.

Τώρα, δύο μεγάλες εταιρείες νευροεπιστημόνων στις ΗΠΑ και την Ευρώπη με ανακοινώσεις τους εξέφρασαν την υποστήριξή τους στον Λογοθέτη και επέκριναν το αξιοσέβαστο Ίδρυμά του, το Ινστιτούτο «Μαξ Πλανκ», για τη δυσμενή μεταχείριση που του έχει επιφυλάξει, αντί να τον υποστηρίξει ρητά απέναντι στις κατηγορίες.

Σε κοινή ανακοίνωσή τους η Εταιρεία Νευροεπιστήμης των ΗΠΑ (SfN) και η Ομοσπονδία Ευρωπαϊκών Εταιρειών Νευροεπιστήμης (FENS), οι οποίες αντιπροσωπεύουν περισσότερους από 60.000 επιστήμονες διεθνώς, έρχονται να ταχθούν στο πλευρό του Έλληνα ερευνητή.

Είχαν προηγηθεί μια ανάλογη ανακοίνωση-στήριξη από την επιστημονική οργάνωση MPI-Biocyb, καθώς και ανοικτή επιστολή, την οποία, μεταξύ άλλων, συνυπογράφουν το Αμερικανικό Κολλέγιο Νευροψυχοφαρμακολογίας, η Αμερικανική Ψυχολογική Ένωση, η Μεσογειακή Εταιρεία Νευροεπιστήμης, η Εταιρεία Ερευνών για τον Αλκοολισμό, η Αμερικανική Εταιρεία Ζωολόγων Πρωτευόντων Θηλαστικών κ.α.

Οι δύο εταιρείες νευροεπιστημών αναφέρουν ότι είναι «υπερβολικά απογοητευμένες από τη μεταχείριση του καθηγητή Νίκου Λογοθέτη και των συνεργατών του».

Επισημαίνουν ότι «δημιουργείται ένα ανησυχητικό προηγούμενο όπου τα ερευνητικά ινστιτούτα παραμελούν να υποστηρίξουν τους επιστήμονες συνεργάτες τους, οι οποίοι αντιμετωπίζουν αναπόδεικτες κατηγορίες, παραγνωρίζοντας έτσι το τεκμήριο της αθωότητας».

Οι δύο φορείς ζητούν από το «Μαξ Πλανκ» «να διορθώσει την άδικη μεταχείριση του καθηγητή Λογοθέτη» και, παράλληλα, καλούν «όλους τους ερευνητικούς φορείς να αναπτύξουν μηχανισμούς που θα εγγυώνται την υποστήριξη στους επιστήμονές τους, όταν αυτοί στοχοποιούνται με παρόμοιο τρόπο από ακτιβιστές υπέρ των ζώων και λασπολογούνται δημοσίως, όπως συμβαίνει στην περίπτωση του καθηγητή Λογοθέτη».

Οι δύο εταιρείες των νευροεπιστημόνων αναγνωρίζουν ότι «ασφαλώς η έρευνα με ζώα είναι ένα συναισθηματικό θέμα», όμως επισημαίνουν ότι «είναι ανυπολόγιστη για την πρόοδο της Ιατρικής και για άλλες επιστημονικές ανακαλύψεις η αξία της επιστημονικής έρευνας, συμπεριλαμβανομένων των πειραμάτων που διεξάγονται στο Ινστιτούτο Βιολογικής Κυβερνητικής “Μαξ Πλανκ”».

Μέχρι στιγμής το γερμανικό Ινστιτούτο, σύμφωνα με το «Nature», δεν έχει αντιδράσει επίσημα στις διαμαρτυρίες των επιστημονικών φορέων.

Ανεπίσημα αφήνει να διαρρεύσει ότι πιστεύει σθεναρά στην ανάγκη για έρευνα με χρήση ζώων και έχει περιορίσει την έρευνα του Ν. Λογοθέτη για να «περάσει» στο κοινό το καθησυχαστικό μήνυμα ότι λαμβάνει σοβαρά υπόψη τις καταγγελίες περί μη συμμόρφωσης με τη νομοθεσία που αφορά τα πειραματόζωα.

Το Ινστιτούτο Βιολογικής Κυβερνητικής «Μαξ Πλανκ» είναι ένα από τα 84 Ινστιτούτα της «οικογένειας» Μαξ Πλανκ, η οποία έχει το μεγαλύτερο επιστημονικό κύρος στη Γερμανία.

Ο Ν. Λογοθέτης έχει κάνει σειρά ανακαλύψεων για το πώς δουλεύει ο εγκέφαλος, ιδίως όσον αφορά τους νευρωνικούς μηχανισμούς της αντίληψης και της αναγνώρισης αντικειμένων, οι οποίες του έχουν χαρίσει διεθνή αναγνώριση.

Γεννήθηκε στην Κωνσταντινούπολη το 1950 και είναι απόφοιτος τόσο του τμήματος Μαθηματικών του Πανεπιστημίου Αθηνών, όσο και του τμήματος Βιολογίας του Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, ενώ έχει πάρει το διδακτορικό του στην ανθρώπινη νευροβιολογία από το Πανεπιστήμιο Λούντβιχ-Μαξιμίλιανς του Μονάχου.

Μετά από επταετή μεταδιδακτορική έρευνα στις ΗΠΑ (μεταξύ άλλων στο ΜΙΤ), από το 1997 μετακινήθηκε στο Ινστιτούτο Βιολογικής Κυβερνητικής «Μαξ Πλανκ», όπου σήμερα είναι διευθυντής του τμήματος γνωσιακών διαδικασιών.

Είναι, μεταξύ άλλων, μέλος της Γερμανικής Ακαδημίας Επιστημών «Λεοπολντίνα», ενώ έχει τιμηθεί με πολλά διεθνή βραβεία.

(ΠΗΓΗ : https://www.tribune.gr/world/news/article/493159/orgi-stin-epistimoniki-koinotita-gia-ti-dioxi-toy-koryfaioy-ellina-neyroepistimona-nikoy-logotheti.html  )